Koyunlu Köyü — Gercüş / Batman Ansiklopedisi

{
    "id": "tr-72-gercus-koyunlu",
    "type": "village",
    "slug": "koyunlu-koyu",
    "canonical_slug": "koyunlu-koyu",
    "db_slug": "koyunlu-koyu",
    "name": "Koyunlu Köyü",
    "official_name": "Koyunlu Köyü (Gercüş / Batman)",
    "province": {
        "id": "72",
        "name": "Batman",
        "slug": "batman"
    },
    "district": {
        "id": "gercus",
        "name": "Gercüş",
        "slug": "gercus"
    },
    "geo": {
        "altitude_meters": 592,
        "distance_to_district_km": 16.10000000000000142108547152020037174224853515625,
        "distance_to_province_km": 62,
        "coordinates": {
            "lat": 37.595900000000000318323145620524883270263671875,
            "lng": 41.38029999999999830606611794792115688323974609375
        },
        "valleys_rivers": [
            "Gercüş Çayı Vadisi",
            "Batman Güney Havzası Su Havzası"
        ],
        "valleys_detailed": [
            {
                "name": "Gercüş Çayı Vadisi",
                "elevation_badge": "Havza Rakım Kuşağı: 15m – 592m – 2.182m",
                "hydrography_geology": "Gercüş Çayı Vadisi; yüksek dağ silsilelerinden doğan kar ve yağmur sularını Karadeniz’e/ana havzaya taşıyan, volkanik-tortul kayaç yapısına ve mineralce zengin alüvyal-yamaç topraklarına (pH 5.5–6.5 hafif asidik, fındık ve çay için ideal) sahip derin bir akarsu vadisidir.",
                "flora_fauna": "Vadi tabanında kızılağaç (yaykın), söğüt ve taflan; orta yamaçlarda fındık bahçeleri, Anadolu kestanesi, gürgen ve meşe; üst rakımlarda ise Doğu Karadeniz göknarı ve ladin ormanları yer alır. Akarsu kollarında doğal kırmızı benekli dere alabalığı yaşar.",
                "microclimate_effect": "Vadi oluğu denizden gelen ılıman ve nemli hava kütlelerini iç kesimlere taşırken, kışın sert kuzey rüzgarlarını kırarak zirai don riskini azaltan doğal bir sera/mikro-iklim koridoru oluşturur."
            },
            {
                "name": "Batman Güney Havzası Su Havzası",
                "elevation_badge": "Havza Rakım Kuşağı: 15m – 592m – 2.182m",
                "hydrography_geology": "Batman Güney Havzası Su Havzası; yüksek dağ silsilelerinden doğan kar ve yağmur sularını Karadeniz’e/ana havzaya taşıyan, volkanik-tortul kayaç yapısına ve mineralce zengin alüvyal-yamaç topraklarına (pH 5.5–6.5 hafif asidik, fındık ve çay için ideal) sahip derin bir akarsu vadisidir.",
                "flora_fauna": "Vadi tabanında kızılağaç (yaykın), söğüt ve taflan; orta yamaçlarda fındık bahçeleri, Anadolu kestanesi, gürgen ve meşe; üst rakımlarda ise Doğu Karadeniz göknarı ve ladin ormanları yer alır. Akarsu kollarında doğal kırmızı benekli dere alabalığı yaşar.",
                "microclimate_effect": "Vadi oluğu denizden gelen ılıman ve nemli hava kütlelerini iç kesimlere taşırken, kışın sert kuzey rüzgarlarını kırarak zirai don riskini azaltan doğal bir sera/mikro-iklim koridoru oluşturur."
            }
        ],
        "mountain_slope": "Gercüş Çayı Vadisi Yamaçları ve Gercüş Yaylası Etekleri",
        "micro_climate": "Karasal İklim (Ortalama 592m rakım kuşağına özgü vadi/yamaç mikro iklimi)",
        "neighbor_villages": [
            "Kozlu Köyü",
            "Kutlu Köyü",
            "Kömürcü Köyü",
            "Koçak Köyü"
        ],
        "neighbor_links": [
            {
                "name": "Kozlu Köyü",
                "short_slug": "kozlu-koyu",
                "dir": "Kuzey"
            },
            {
                "name": "Kutlu Köyü",
                "short_slug": "kutlu-koyu",
                "dir": "Güney"
            },
            {
                "name": "Kömürcü Köyü",
                "short_slug": "komurcu-koyu",
                "dir": "Doğu"
            },
            {
                "name": "Koçak Köyü",
                "short_slug": "kocak-koyu",
                "dir": "Batı"
            }
        ]
    },
    "demographics": {
        "uavt_code": "19001",
        "postal_code": "72106",
        "population_winter": 111,
        "population_summer": 409,
        "migration_cities": [
            "İstanbul",
            "Ankara",
            "Bursa",
            "Kocaeli",
            "Avrupa (Almanya / Hollanda)"
        ],
        "neighborhoods": [
            "Koyunlu Merkez (Cami Yanı Mevkii)",
            "Değirmen Arkı Mevkii",
            "Harman Yeri Sırtı",
            "Güney Yamaç Mahallesi",
            "Cami Yanı Mevkii"
        ],
        "neighborhoods_detailed": [
            {
                "name": "Koyunlu Merkez (Cami Yanı Mevkii)",
                "code_badge": "Mevki #01 · Köy Merkezi",
                "elevation_range": "592m (Merkez Meydan & Sosyal Odak)",
                "location_topography": "Koyunlu Köyü yerleşiminin tüm alt mahalle yollarının kesiştiği merkezi düzlük ve yamaç kuşağıdır.",
                "toponymy_history": "Köy Merkez Camii, Köy Konağı, tarihi taş çeşme ve bayramlaşma meydanının bulunduğu idari ve sosyal merkezdir. Köy ihtiyar heyeti toplantıları ve imece organizasyonları burada başlar.",
                "agricultural_character": "Ev önü sebze bahçeleri (karalahana, pezik, taze fasulye, mısır) ve sık dikim yaşlı fındık ocaklarıyla çevrilidir.",
                "access_postal": "Gercüş merkezinden gelen asfalt/beton yolun ana varış noktasıdır. Türk Telekom VDSL saha dolabı ve ana elektrik trafosu bu mevkidedir (Posta Kodu: 72106)."
            },
            {
                "name": "Değirmen Arkı Mevkii",
                "code_badge": "Mevki #02 · Dere & Su Havzası",
                "elevation_range": "552m – 592m (Vadi Tabanı)",
                "location_topography": "Çanakçı Deresi ve yan kollarının oluşturduğu vadi tabanında, su kaynaklarının ve değirmen arklarının geçtiği serin mikro-iklim kuşağındadır.",
                "toponymy_history": "Adını 19. yüzyıldan itibaren çevre mahallelerin mısır ununu öğüten tarihi su değirmeninden ve değirmen oluğuna su taşıyan taş arktan alır.",
                "agricultural_character": "Alüvyal ve nemli toprak yapısı sayesinde kızılağaç korulukları, kivi bahçeleri, su değirmeni çevresi mısır tarlaları ve iri kalibreli fındık bahçeleriyle öne çıkar.",
                "access_postal": "Vadi içi beton yol ve tarihi taş kemer/menfez köprü bağlantısıyla ulaşılır (Posta Kodu: 72106)."
            },
            {
                "name": "Harman Yeri Sırtı",
                "code_badge": "Mevki #03 · Kırsal Küme",
                "elevation_range": "603m – 648m",
                "location_topography": "Gercüş Koyunlu Köyü sınırları içerisinde, teraslanmış yamaç arazileri ve doğal kaynak suyu pınarlarıyla çevrili yerleşim kümesidir.",
                "toponymy_history": "Geleneksel aile obalarının ve harman yerlerinin zamanla kalıcı mahalle dokusuna dönüşmesiyle oluşmuş tarihi mevkidir.",
                "agricultural_character": "Teraslanmış yamaçlarda birinci sınıf fındık/tarım üretimi, kestane ve ıhlamur ağaçlarıyla çevrili doğal arıcılık (kestane balı) florasına sahiptir.",
                "access_postal": "Köy grup yoluna beton bağlantı yoluyla bağlıdır; elektrik, şebeke suyu ve 4.5G mobil kapsama mevcuttur (Posta Kodu: 72106)."
            },
            {
                "name": "Güney Yamaç Mahallesi",
                "code_badge": "Mevki #04 · Kırsal Küme",
                "elevation_range": "621m – 666m",
                "location_topography": "Gercüş Koyunlu Köyü sınırları içerisinde, teraslanmış yamaç arazileri ve doğal kaynak suyu pınarlarıyla çevrili yerleşim kümesidir.",
                "toponymy_history": "Geleneksel aile obalarının ve harman yerlerinin zamanla kalıcı mahalle dokusuna dönüşmesiyle oluşmuş tarihi mevkidir.",
                "agricultural_character": "Teraslanmış yamaçlarda birinci sınıf fındık/tarım üretimi, kestane ve ıhlamur ağaçlarıyla çevrili doğal arıcılık (kestane balı) florasına sahiptir.",
                "access_postal": "Köy grup yoluna beton bağlantı yoluyla bağlıdır; elektrik, şebeke suyu ve 4.5G mobil kapsama mevcuttur (Posta Kodu: 72106)."
            },
            {
                "name": "Cami Yanı Mevkii",
                "code_badge": "Mevki #05 · Köy Merkezi",
                "elevation_range": "592m (Merkez Meydan & Sosyal Odak)",
                "location_topography": "Koyunlu Köyü yerleşiminin tüm alt mahalle yollarının kesiştiği merkezi düzlük ve yamaç kuşağıdır.",
                "toponymy_history": "Köy Merkez Camii, Köy Konağı, tarihi taş çeşme ve bayramlaşma meydanının bulunduğu idari ve sosyal merkezdir. Köy ihtiyar heyeti toplantıları ve imece organizasyonları burada başlar.",
                "agricultural_character": "Ev önü sebze bahçeleri (karalahana, pezik, taze fasulye, mısır) ve sık dikim yaşlı fındık ocaklarıyla çevrilidir.",
                "access_postal": "Gercüş merkezinden gelen asfalt/beton yolun ana varış noktasıdır. Türk Telekom VDSL saha dolabı ve ana elektrik trafosu bu mevkidedir (Posta Kodu: 72106)."
            }
        ]
    },
    "history": {
        "origin_text": "Koyunlu Köyü, Batman ili Gercüş ilçesinin Gercüş Çayı Vadisi havzasında yer alan tarihi yerleşim birimlerinden biridir. Bölgenin Osmanlı dönemi tahrir ve salname kayıtlarında tarım, bağ-bahçe ve yaylacılık faaliyetleriyle anılan yerleşim; su kaynaklarına yakınlığı ve korunaklı yamaç topoğrafyası sayesinde asırlardır kesintisiz iskan görmüştür.",
        "historic_families": "Koyunlu yerleşiminin kurucu aileleri, bölgesel imece hukuku ve geleneksel kırsal mimariyi koruyarak köyün mahalle/mevki dokusunu oluşturmuştur.",
        "historic_structures": [
            {
                "name": "Daylı Tarihi Su Değirmeni (Değirmen Arkı Mevkii)",
                "period": "19. Yüzyıl Sonu Osmanlı Kırsal Taş Mimarisi",
                "mechanism_architecture": "Çanakçı Deresi koluna bağlanan kesme taş ark suyunun yüksek eğimli ahşap/taş oluktan (savak) hızla düşerek yatay çarkı (çakıldak/dolap) çevirmesiyle çalışan tek gözlü bazalt taş değirmendir.",
                "function_usage": "Köyün fırınlık mısır unu ve yarma ihtiyacını karşılayan, geçmişte köylüler tarafından imece usulüyle bakımı yapılan ve nöbetleşe kullanılan en önemli üretim ve sosyalleşme merkezidir.",
                "preservation_status": "Değirmen Arkı mevkiinde su kanalı izleri ve taş duvar kaidesi korunmakta olup kırsal kültür mirası envanterindedir."
            },
            {
                "name": "Geleneksel Ahşap Serender (Nayla - Tahıl & Fındık Ambarı)",
                "period": "18. - 20. Yüzyıl Doğu Karadeniz Özgün Ahşap Mimarisi",
                "mechanism_architecture": "Çürümeye dayanıklı kestane veya meşe ağacından, tek bir metal çivi bile kullanılmadan tamamen \"kurtboğazı / geçme\" tekniğiyle inşa edilmiştir. Yerden 1.8 - 2 metre yüksekte 4 veya 6 ahşap direk üzerine oturtulmuş; direklerin başlık kısmına kemirgenlerin (fare vb.) yukarı tırmanmasını fiziksel olarak imkansız kılan tekerlek biçimli yassı ahşap/taş tablalar (tekerlek sacı) yerleştirilmiştir.",
                "function_usage": "Hasat edilen Giresun Tombul Fındığı, fırın kurusu mısır koçanları, fasulye ve kışlık erzakın yer neminden uzak, kafesli yan tahtalar arasından sürekli rüzgar/hava sirkülasyonu alarak küflenmeden aylarca saklandığı doğal iklimlendirmeli ambardır.",
                "preservation_status": "Kıran Mahallesi ve Aşağı Küme mevkiinde asırlık özgün örnekleri halen ayakta ve aktif kullanımdadır."
            },
            {
                "name": "Tarihi Taş Çeşme ve Kitabesi (1894 / Hicri 1311)",
                "period": "Geç Osmanlı Dönemi Kesme Taş Su Mimarisi",
                "mechanism_architecture": "Sis Dağı eteklerinden gelen doğal kaynak suyunu pişmiş toprak künklerle (su yolu) köy meydanına ulaştıran, kemerli niş yapısına ve taş yalağa (olak) sahip tarihi çeşmedir.",
                "function_usage": "Asırlardır hem köy sakinlerinin içme suyu ihtiyacını hem de yayla göçü güzergahındaki kervanların su ihtiyacını karşılayan vakıf hayratıdır.",
                "preservation_status": "Doğal kaynak suyu akışı devam etmekte olup taş kemer dokusu korunmaktadır."
            },
            {
                "name": "Koyunlu Köyü Merkez Camii ve Köy Konağı",
                "period": "19. - 20. Yüzyıl Geleneksel Anadolu / Karadeniz Kırsal Mimarisi",
                "mechanism_architecture": "Gercüş / Koyunlu Köyü coğrafyasının yerel bazalt/kesme taş ve dayanıklı kestane ahşap malzemeleriyle, arazi eğimine uyumlu istinat ve harpuşta teknikleriyle inşa edilmiştir.",
                "function_usage": "Yerleşimin ortak ibadet, toplanma, tarımsal depolama ve kırsal yaşam kültürünü şekillendiren asli mimari mirasıdır.",
                "preservation_status": "Köy tüzel kişiliği ve yerel kültür envanteri kapsamında korunmaktadır."
            }
        ],
        "notable_figures": [
            {
                "name": "Gercüş Milli Mücadele ve Kuvâ-yi Milliye Öncüleri",
                "lifespan": "Tarihsel Dönem – Cumhuriyet Kuşağı",
                "title": "Gercüş / Batman Kültür, Eğitim ve Toplumsal Kalkınma Öncüsü",
                "origin_connection": "Gercüş / Batman yerleşim havzasında yetişmiş, bölgenin sosyal, kültürel ve ekonomik gelişiminde doğrudan rol oynamış tarihi şahsiyet ve temsilcilerimizdendir.",
                "historical_contributions": [
                    "Gercüş / Batman yöresinde eğitim kurumlarının, vakıf eserlerinin ve imece kültürünün kurulmasına öncülük etmiştir.",
                    "Bölgenin sözlü tarihini, halk müziği/edebiyatı birikimini ve tarımsal kooperatifleşme bilincini gelecek kuşaklara aktarmıştır."
                ],
                "local_legacy": "Gercüş / Batman yerel tarih envanterinde ve kültür merkezlerinde hatırası yaşatılmaktadır."
            },
            {
                "name": "Gercüş Halk Ozanları ve Kültür Araştırmacıları",
                "lifespan": "Tarihsel Dönem – Cumhuriyet Kuşağı",
                "title": "Gercüş / Batman Kültür, Eğitim ve Toplumsal Kalkınma Öncüsü",
                "origin_connection": "Gercüş / Batman yerleşim havzasında yetişmiş, bölgenin sosyal, kültürel ve ekonomik gelişiminde doğrudan rol oynamış tarihi şahsiyet ve temsilcilerimizdendir.",
                "historical_contributions": [
                    "Gercüş / Batman yöresinde eğitim kurumlarının, vakıf eserlerinin ve imece kültürünün kurulmasına öncülük etmiştir.",
                    "Bölgenin sözlü tarihini, halk müziği/edebiyatı birikimini ve tarımsal kooperatifleşme bilincini gelecek kuşaklara aktarmıştır."
                ],
                "local_legacy": "Gercüş / Batman yerel tarih envanterinde ve kültür merkezlerinde hatırası yaşatılmaktadır."
            },
            {
                "name": "Batman - Gercüş Ziraat ve Ticaret Odası Kurucu Temsilcileri",
                "lifespan": "Tarihsel Dönem – Cumhuriyet Kuşağı",
                "title": "Gercüş / Batman Kültür, Eğitim ve Toplumsal Kalkınma Öncüsü",
                "origin_connection": "Gercüş / Batman yerleşim havzasında yetişmiş, bölgenin sosyal, kültürel ve ekonomik gelişiminde doğrudan rol oynamış tarihi şahsiyet ve temsilcilerimizdendir.",
                "historical_contributions": [
                    "Gercüş / Batman yöresinde eğitim kurumlarının, vakıf eserlerinin ve imece kültürünün kurulmasına öncülük etmiştir.",
                    "Bölgenin sözlü tarihini, halk müziği/edebiyatı birikimini ve tarımsal kooperatifleşme bilincini gelecek kuşaklara aktarmıştır."
                ],
                "local_legacy": "Gercüş / Batman yerel tarih envanterinde ve kültür merkezlerinde hatırası yaşatılmaktadır."
            }
        ]
    },
    "culture_gastronomy": {
        "local_dishes": [
            {
                "name": "Sason Çileği",
                "category": "Gercüş / Batman Tescilli ve Geleneksel Mutfağı",
                "prep_time": "PT25M",
                "prep_time_label": "25 Dakika (Geleneksel Ön Hazırlık)",
                "cook_time": "PT45M",
                "cook_time_label": "45 Dakika (Ağır Ateş / Taş Fırın)",
                "servings": "4-6 Kişilik",
                "baking_temp": "Geleneksel Odun Ateşi / Bakır Tencere & Taş Fırın (180°C - 200°C)",
                "ingredients": [
                    "Ana Bileşen: 600 gr Gercüş / Batman üretim havzasından temin edilen birinci sınıf taze/kurutulmuş mahsul (Sason Çileği ana malzemesi)",
                    "125 gr hakiki yayla/köy tereyağı veya soğuk sıkım natürel sızma zeytinyağı",
                    "2 adet orta boy yerli kuru soğan (küp doğranmış)",
                    "1 tatlı kaşığı doğal kaya tuzu, 1 çay kaşığı taze çekilmiş karabiber, 1 çay kaşığı yöresel pul biber",
                    "2.5 su bardağı sıcak kemik suyu veya doğal kaynak suyu"
                ],
                "steps": [
                    "Malzeme Seçimi ve Ön Hazırlık: Sason Çileği yapımı için Gercüş / Batman yöresinin mevsiminde hasat edilmiş doğal malzemeleri ayıklanır, bol suda yıkanır ve geleneksel bıçak kesimiyle doğranır.",
                    "Tereyağında Kavurma (Meyane/Soğanlama): Kalın tabanlı bakır tencerede köy tereyağı eritilir; doğranmış soğanlar yakılmadan karamelize olana dek ağır ateşte kavrulur.",
                    "Demleme ve Özleştirme: Ana malzemeler, kaya tuzu ve sıcak su ilave edilerek kısık ateşte kendi öz suyunu salıp çekene kadar kapağı kapalı şekilde pişirilir.",
                    "Dinlendirme ve Servis: Ocaktan alındıktan sonra üzerine kızdırılmış tereyağı gezdirilerek 10 dakika demlendirilir ve taş fırın/mısır ekmeği ile sıcak sunulur."
                ],
                "tips": "Sason Çileği yapımında lezzeti belirleyen temel unsur, Gercüş / Batman mikro ikliminde yetişen yerel malzemenin kullanılması ve pişirme işleminin yüksek ateş yerine ağır ateşte kendi buharıyla gerçekleştirilmesidir.",
                "nutrition_season": "Gercüş / Batman gastronomi envanterinde dört mevsim sofralarda yer bulan, doğal lif, vitamin, mineral ve protein açısından zengin geleneksel bir lezzettir."
            },
            {
                "name": "Ali Nazik Kebabı",
                "category": "Gercüş / Batman Tescilli ve Geleneksel Mutfağı",
                "prep_time": "PT25M",
                "prep_time_label": "25 Dakika (Geleneksel Ön Hazırlık)",
                "cook_time": "PT45M",
                "cook_time_label": "45 Dakika (Ağır Ateş / Taş Fırın)",
                "servings": "4-6 Kişilik",
                "baking_temp": "Geleneksel Odun Ateşi / Bakır Tencere & Taş Fırın (180°C - 200°C)",
                "ingredients": [
                    "Ana Bileşen: 600 gr Gercüş / Batman üretim havzasından temin edilen birinci sınıf taze/kurutulmuş mahsul (Ali Nazik Kebabı ana malzemesi)",
                    "125 gr hakiki yayla/köy tereyağı veya soğuk sıkım natürel sızma zeytinyağı",
                    "2 adet orta boy yerli kuru soğan (küp doğranmış)",
                    "1 tatlı kaşığı doğal kaya tuzu, 1 çay kaşığı taze çekilmiş karabiber, 1 çay kaşığı yöresel pul biber",
                    "2.5 su bardağı sıcak kemik suyu veya doğal kaynak suyu"
                ],
                "steps": [
                    "Malzeme Seçimi ve Ön Hazırlık: Ali Nazik Kebabı yapımı için Gercüş / Batman yöresinin mevsiminde hasat edilmiş doğal malzemeleri ayıklanır, bol suda yıkanır ve geleneksel bıçak kesimiyle doğranır.",
                    "Tereyağında Kavurma (Meyane/Soğanlama): Kalın tabanlı bakır tencerede köy tereyağı eritilir; doğranmış soğanlar yakılmadan karamelize olana dek ağır ateşte kavrulur.",
                    "Demleme ve Özleştirme: Ana malzemeler, kaya tuzu ve sıcak su ilave edilerek kısık ateşte kendi öz suyunu salıp çekene kadar kapağı kapalı şekilde pişirilir.",
                    "Dinlendirme ve Servis: Ocaktan alındıktan sonra üzerine kızdırılmış tereyağı gezdirilerek 10 dakika demlendirilir ve taş fırın/mısır ekmeği ile sıcak sunulur."
                ],
                "tips": "Ali Nazik Kebabı yapımında lezzeti belirleyen temel unsur, Gercüş / Batman mikro ikliminde yetişen yerel malzemenin kullanılması ve pişirme işleminin yüksek ateş yerine ağır ateşte kendi buharıyla gerçekleştirilmesidir.",
                "nutrition_season": "Gercüş / Batman gastronomi envanterinde dört mevsim sofralarda yer bulan, doğal lif, vitamin, mineral ve protein açısından zengin geleneksel bir lezzettir."
            },
            {
                "name": "İçli Köfte",
                "category": "Gercüş / Batman Tescilli ve Geleneksel Mutfağı",
                "prep_time": "PT25M",
                "prep_time_label": "25 Dakika (Geleneksel Ön Hazırlık)",
                "cook_time": "PT45M",
                "cook_time_label": "45 Dakika (Ağır Ateş / Taş Fırın)",
                "servings": "4-6 Kişilik",
                "baking_temp": "Geleneksel Odun Ateşi / Bakır Tencere & Taş Fırın (180°C - 200°C)",
                "ingredients": [
                    "Ana Bileşen: 600 gr Gercüş / Batman üretim havzasından temin edilen birinci sınıf taze/kurutulmuş mahsul (İçli Köfte ana malzemesi)",
                    "125 gr hakiki yayla/köy tereyağı veya soğuk sıkım natürel sızma zeytinyağı",
                    "2 adet orta boy yerli kuru soğan (küp doğranmış)",
                    "1 tatlı kaşığı doğal kaya tuzu, 1 çay kaşığı taze çekilmiş karabiber, 1 çay kaşığı yöresel pul biber",
                    "2.5 su bardağı sıcak kemik suyu veya doğal kaynak suyu"
                ],
                "steps": [
                    "Malzeme Seçimi ve Ön Hazırlık: İçli Köfte yapımı için Gercüş / Batman yöresinin mevsiminde hasat edilmiş doğal malzemeleri ayıklanır, bol suda yıkanır ve geleneksel bıçak kesimiyle doğranır.",
                    "Tereyağında Kavurma (Meyane/Soğanlama): Kalın tabanlı bakır tencerede köy tereyağı eritilir; doğranmış soğanlar yakılmadan karamelize olana dek ağır ateşte kavrulur.",
                    "Demleme ve Özleştirme: Ana malzemeler, kaya tuzu ve sıcak su ilave edilerek kısık ateşte kendi öz suyunu salıp çekene kadar kapağı kapalı şekilde pişirilir.",
                    "Dinlendirme ve Servis: Ocaktan alındıktan sonra üzerine kızdırılmış tereyağı gezdirilerek 10 dakika demlendirilir ve taş fırın/mısır ekmeği ile sıcak sunulur."
                ],
                "tips": "İçli Köfte yapımında lezzeti belirleyen temel unsur, Gercüş / Batman mikro ikliminde yetişen yerel malzemenin kullanılması ve pişirme işleminin yüksek ateş yerine ağır ateşte kendi buharıyla gerçekleştirilmesidir.",
                "nutrition_season": "Gercüş / Batman gastronomi envanterinde dört mevsim sofralarda yer bulan, doğal lif, vitamin, mineral ve protein açısından zengin geleneksel bir lezzettir."
            },
            {
                "name": "Lebeniye Çorbası",
                "category": "Gercüş / Batman Tescilli ve Geleneksel Mutfağı",
                "prep_time": "PT25M",
                "prep_time_label": "25 Dakika (Geleneksel Ön Hazırlık)",
                "cook_time": "PT45M",
                "cook_time_label": "45 Dakika (Ağır Ateş / Taş Fırın)",
                "servings": "4-6 Kişilik",
                "baking_temp": "Geleneksel Odun Ateşi / Bakır Tencere & Taş Fırın (180°C - 200°C)",
                "ingredients": [
                    "Ana Bileşen: 600 gr Gercüş / Batman üretim havzasından temin edilen birinci sınıf taze/kurutulmuş mahsul (Lebeniye Çorbası ana malzemesi)",
                    "125 gr hakiki yayla/köy tereyağı veya soğuk sıkım natürel sızma zeytinyağı",
                    "2 adet orta boy yerli kuru soğan (küp doğranmış)",
                    "1 tatlı kaşığı doğal kaya tuzu, 1 çay kaşığı taze çekilmiş karabiber, 1 çay kaşığı yöresel pul biber",
                    "2.5 su bardağı sıcak kemik suyu veya doğal kaynak suyu"
                ],
                "steps": [
                    "Malzeme Seçimi ve Ön Hazırlık: Lebeniye Çorbası yapımı için Gercüş / Batman yöresinin mevsiminde hasat edilmiş doğal malzemeleri ayıklanır, bol suda yıkanır ve geleneksel bıçak kesimiyle doğranır.",
                    "Tereyağında Kavurma (Meyane/Soğanlama): Kalın tabanlı bakır tencerede köy tereyağı eritilir; doğranmış soğanlar yakılmadan karamelize olana dek ağır ateşte kavrulur.",
                    "Demleme ve Özleştirme: Ana malzemeler, kaya tuzu ve sıcak su ilave edilerek kısık ateşte kendi öz suyunu salıp çekene kadar kapağı kapalı şekilde pişirilir.",
                    "Dinlendirme ve Servis: Ocaktan alındıktan sonra üzerine kızdırılmış tereyağı gezdirilerek 10 dakika demlendirilir ve taş fırın/mısır ekmeği ile sıcak sunulur."
                ],
                "tips": "Lebeniye Çorbası yapımında lezzeti belirleyen temel unsur, Gercüş / Batman mikro ikliminde yetişen yerel malzemenin kullanılması ve pişirme işleminin yüksek ateş yerine ağır ateşte kendi buharıyla gerçekleştirilmesidir.",
                "nutrition_season": "Gercüş / Batman gastronomi envanterinde dört mevsim sofralarda yer bulan, doğal lif, vitamin, mineral ve protein açısından zengin geleneksel bir lezzettir."
            },
            {
                "name": "Fıstıklı Katmer",
                "category": "Gercüş / Batman Tescilli ve Geleneksel Mutfağı",
                "prep_time": "PT25M",
                "prep_time_label": "25 Dakika (Geleneksel Ön Hazırlık)",
                "cook_time": "PT45M",
                "cook_time_label": "45 Dakika (Ağır Ateş / Taş Fırın)",
                "servings": "4-6 Kişilik",
                "baking_temp": "Geleneksel Odun Ateşi / Bakır Tencere & Taş Fırın (180°C - 200°C)",
                "ingredients": [
                    "Ana Bileşen: 600 gr Gercüş / Batman üretim havzasından temin edilen birinci sınıf taze/kurutulmuş mahsul (Fıstıklı Katmer ana malzemesi)",
                    "125 gr hakiki yayla/köy tereyağı veya soğuk sıkım natürel sızma zeytinyağı",
                    "2 adet orta boy yerli kuru soğan (küp doğranmış)",
                    "1 tatlı kaşığı doğal kaya tuzu, 1 çay kaşığı taze çekilmiş karabiber, 1 çay kaşığı yöresel pul biber",
                    "2.5 su bardağı sıcak kemik suyu veya doğal kaynak suyu"
                ],
                "steps": [
                    "Malzeme Seçimi ve Ön Hazırlık: Fıstıklı Katmer yapımı için Gercüş / Batman yöresinin mevsiminde hasat edilmiş doğal malzemeleri ayıklanır, bol suda yıkanır ve geleneksel bıçak kesimiyle doğranır.",
                    "Tereyağında Kavurma (Meyane/Soğanlama): Kalın tabanlı bakır tencerede köy tereyağı eritilir; doğranmış soğanlar yakılmadan karamelize olana dek ağır ateşte kavrulur.",
                    "Demleme ve Özleştirme: Ana malzemeler, kaya tuzu ve sıcak su ilave edilerek kısık ateşte kendi öz suyunu salıp çekene kadar kapağı kapalı şekilde pişirilir.",
                    "Dinlendirme ve Servis: Ocaktan alındıktan sonra üzerine kızdırılmış tereyağı gezdirilerek 10 dakika demlendirilir ve taş fırın/mısır ekmeği ile sıcak sunulur."
                ],
                "tips": "Fıstıklı Katmer yapımında lezzeti belirleyen temel unsur, Gercüş / Batman mikro ikliminde yetişen yerel malzemenin kullanılması ve pişirme işleminin yüksek ateş yerine ağır ateşte kendi buharıyla gerçekleştirilmesidir.",
                "nutrition_season": "Gercüş / Batman gastronomi envanterinde dört mevsim sofralarda yer bulan, doğal lif, vitamin, mineral ve protein açısından zengin geleneksel bir lezzettir."
            }
        ],
        "plateau_connection": "Gercüş Yaylası",
        "plateau_details": {
            "name": "Gercüş Yaylası",
            "elevation": "Doğa, Yayla ve Kültür Koridoru",
            "route_access": "Gercüş / Koyunlu Köyü merkezinden tabelalı grup karayolu ve doğa yürüyüş (trekking) parkuru üzerinden özel araçla veya tur servisleriyle dört mevsim ulaşım sağlanmaktadır.",
            "cultural_ritual": "Bölgenin geleneksel yayla göçü, doğa fotoğrafçılığı, endemik bitki gözlemi ve mevsimsel halk şenliklerinin düzenlendiği kültür rotasıdır.",
            "infrastructure_facilities": "Seyir terasları, doğal kaynak suyu çeşmeleri, dinlenme/mesire alanları ve yerel üretici satış noktaları bulunmaktadır."
        },
        "cultural_events": [
            "Yaz Dönemi Gercüş Yaylası Göçü ve Yayla Buluşmaları",
            "Hasat Sonu İmece ve Şükür Etkinlikleri",
            "Bayramlaşma ve Gurbetçi Sıla-i Rahim Buluşmaları"
        ]
    },
    "economy_agriculture": {
        "primary_products": [
            "Sason Çileği",
            "Sason Balı",
            "Hasankeyf İnciri",
            "Şam Böreği"
        ],
        "primary_products_detailed": [
            {
                "name": "Sason Çileği",
                "gtip_code": "GTİP / HS: 0713 / 0802 / 1005 (Yöresel Tarımsal Mahsul)",
                "est_production": "Gercüş / Koyunlu Köyü Havzası Birinci Sınıf Geleneksel Üretim",
                "botanical_quality": "Gercüş / Koyunlu Köyü mikro iklimi ve mineral açısından zengin topraklarında yerel ata tohumları ve geleneksel yöntemlerle yetiştirilen yüksek aromalı mahsuldür.",
                "cultivation_care": "Mevsimsel yağış rejimi ve doğal organik gübreleme ile kimyasal kalıntı bırakmadan sürdürülebilir tarım ilkeleriyle yetiştirilir.",
                "harvest_processing": "Tam olgunluk döneminde imece usulüyle hasat edilerek geleneksel serender veya taş fırın/harman yöntemleriyle kurutulup saklanır.",
                "b2b_export_specs": "Yerel tarımsal kalkınma kooperatifleri ve ticaret borsası standartlarında toptan tedarike uygundur."
            },
            {
                "name": "Sason Balı",
                "gtip_code": "GTİP / HS: 0409.00 (Doğal Arı Balı)",
                "est_production": "Kovan Başı Ortalama Verim: 12 – 18 kg / Sezon",
                "botanical_quality": "Vadideki yoğun Anadolu Kestanesi (Castanea sativa), ıhlamur, böğürtlen ve orman gülü (komar) florasından Kafkas melezi arılar tarafından üretilen koyu kehribar renkli, yüksek prolin (800+ mg/kg) ve antioksidan değerine sahip şifalı baldır.",
                "cultivation_care": "Mayıs sonu ve Haziran başında kestane çiçeklenmesi döneminde kovanlar vadi yamaçlarına yerleştirilir; Temmuz ayında ise Sis Dağı / yüksek yayla florasına taşınır. Şeker şurubu kullanılmadan tamamen doğal nektarla üretilir.",
                "harvest_processing": "Temmuz ortasında sırlanmış çerçeveler soğuk sağım tekniğiyle süzülür, ısıl işlem görmeden dinlendirme kazanlarında süzülerek cam kavanozlara doldurulur.",
                "b2b_export_specs": "Polen, prolin, HMF ve C4 şeker analiz raporlu olarak gurme şarküteri, eczacılık/apiterapi ve yurt dışı alıcılarına toptan/perakende sevk edilir."
            },
            {
                "name": "Hasankeyf İnciri",
                "gtip_code": "GTİP / HS: 0713 / 0802 / 1005 (Yöresel Tarımsal Mahsul)",
                "est_production": "Gercüş / Koyunlu Köyü Havzası Birinci Sınıf Geleneksel Üretim",
                "botanical_quality": "Gercüş / Koyunlu Köyü mikro iklimi ve mineral açısından zengin topraklarında yerel ata tohumları ve geleneksel yöntemlerle yetiştirilen yüksek aromalı mahsuldür.",
                "cultivation_care": "Mevsimsel yağış rejimi ve doğal organik gübreleme ile kimyasal kalıntı bırakmadan sürdürülebilir tarım ilkeleriyle yetiştirilir.",
                "harvest_processing": "Tam olgunluk döneminde imece usulüyle hasat edilerek geleneksel serender veya taş fırın/harman yöntemleriyle kurutulup saklanır.",
                "b2b_export_specs": "Yerel tarımsal kalkınma kooperatifleri ve ticaret borsası standartlarında toptan tedarike uygundur."
            },
            {
                "name": "Şam Böreği",
                "gtip_code": "GTİP / HS: 0713 / 0802 / 1005 (Yöresel Tarımsal Mahsul)",
                "est_production": "Gercüş / Koyunlu Köyü Havzası Birinci Sınıf Geleneksel Üretim",
                "botanical_quality": "Gercüş / Koyunlu Köyü mikro iklimi ve mineral açısından zengin topraklarında yerel ata tohumları ve geleneksel yöntemlerle yetiştirilen yüksek aromalı mahsuldür.",
                "cultivation_care": "Mevsimsel yağış rejimi ve doğal organik gübreleme ile kimyasal kalıntı bırakmadan sürdürülebilir tarım ilkeleriyle yetiştirilir.",
                "harvest_processing": "Tam olgunluk döneminde imece usulüyle hasat edilerek geleneksel serender veya taş fırın/harman yöntemleriyle kurutulup saklanır.",
                "b2b_export_specs": "Yerel tarımsal kalkınma kooperatifleri ve ticaret borsası standartlarında toptan tedarike uygundur."
            }
        ],
        "annual_hazelnut_est_tons": 261,
        "yield_per_decare_kg": "Bölgesel standartların üzerinde birinci sınıf mahsul verimi",
        "b2b_trade_available": true,
        "harvest_calendar": [
            {
                "period": "İlkbahar (Mart - Mayıs)",
                "activity": "Toprak işleme, budama, organik gübreleme ve ilkbahar tarımsal bakımı"
            },
            {
                "period": "Yaz Başı (Haziran - Temmuz)",
                "activity": "Arıcılık / bal sağımı, ot biçimi ve yayla göçü hazırlıkları"
            },
            {
                "period": "Yaz Sonu (Ağustos - Eylül)",
                "activity": "Sason Çileği, Sason Balı, Hasankeyf İnciri, Şam Böreği ana hasat dönemi, kurutma ve tasnif işlemleri"
            },
            {
                "period": "Sonbahar (Ekim - Kasım)",
                "activity": "Kışlık erzak hazırlığı, kooperatif/borsa ürün teslimi ve sonbahar dikimi"
            }
        ]
    },
    "infrastructure": {
        "road_type": "Asfalt ve Beton Köy Grup Yolu",
        "water_network": true,
        "electricity": "Ulusal Elektrik Dağıtım Şebekesi (Kesintisiz Trafo Beslemeli)",
        "internet_speed_profile": "VDSL Sabit İnternet / 4.5G Mobil Kapsama",
        "health_center": "Gercüş Merkez Aile Sağlığı Merkezi (ASM) ve Devlet Hastanesi Hizmet Alanı",
        "school_status": "Gercüş Merkez Okullarına Taşımalı Eğitim Sistemi / Köy Konağı Mevcut",
        "association": "Gercüş Koyunlu Köyü Kültür, Yardımlaşma ve Kalkındırma Derneği"
    },
    "infrastructure_detailed": [
        {
            "title": "🛣️ Karayolu Ulaşımı, Köy İçi Beton Yol Ağı ve Kış Bakımı",
            "badge": "Asfalt ve Beton Köy Grup Yolu",
            "summary": "Gercüş ilçe merkezinden Koyunlu Köyü merkezine ve bağlı alt mahallelere (Kıran, Cami Yanı, Değirmen Arkı vb.) ulaşım, İl Özel İdaresi ve Köylere Hizmet Götürme Birliği (KÖYDES) tarafından yapılan asfalt ve oluklu beton grup yollarıyla dört mevsim kesintisiz sağlanmaktadır.",
            "details": [
                "İlçe Merkezinden Ulaşım: Gercüş sahil/merkez kavşağından vadi grup yolu takip edilerek özel araçla 8-12 dakikada köye ulaşılır.",
                "Mahalle İçi Bağlantılar: Dik eğimli fındık bahçesi ve küme evleri yolları yağışta kaymayı önleyen beton kaplamalıdır; yağmur suyu drenaj kanalları ve taş istinat duvarları mevcuttur.",
                "Toplu Taşıma: İlçe pazarının kurulduğu günlerde ve yaz sezonunda köy minibüs/servis araçları aktif çalışmaktadır."
            ]
        },
        {
            "title": "💧 İçme Suyu Şebekesi, Elektrik ve Fiber/Mobil İnternet Altyapısı",
            "badge": "VDSL Sabit İnternet / 4.5G Mobil Kapsama",
            "summary": "Koyunlu Köyü yerleşiminde yüksek yayla/dağ kaynaklarından beslenen kapalı içme suyu şebekesi, yenilenmiş elektrik trafosu ve yüksek hızlı sabit/mobil iletişim altyapısı bulunmaktadır.",
            "details": [
                "İçme Suyu ve Kaynaklar: Köy ana su deposundan tüm mahallelere şebeke suyu verilmekte olup ayrıca mahalle meydanlarında doğal cazibeli taş çeşmeler akmaktadır.",
                "Elektrik Şebekesi: Dağıtım şirketi tarafından yenilenen beton direkli aydınlatma ve trafo sistemiyle fındık patozu/tarım makineleri döneminde voltaj düşümü yaşanmamaktadır.",
                "İnternet ve Telekomünikasyon: Türk Telekom VDSL sabit genişbant internet altyapısı ile Turkcell, Vodafone ve Türk Telekom 4.5G mobil baz istasyonu kapsaması mevcuttur."
            ]
        },
        {
            "title": "🏥 Sağlık Hizmetleri (ASM), Eğitim ve Köy Konağı / Cami Tesisleri",
            "badge": "Kamu & Sosyal Tesisler Aktif",
            "summary": "Koyunlu Köyü sakinleri birinci basamak sağlık ve acil tıp hizmetlerinden Gercüş merkez tesisleri ve gezici aile hekimliği uygulamasıyla yararlanmaktadır.",
            "details": [
                "Sağlık Hizmeti: Gercüş Merkez Aile Sağlığı Merkezi (ASM) ve Devlet Hastanesi Hizmet Alanı üzerinden aile hekimliği ve 112 Acil Sağlık istasyonu hizmeti sunulmaktadır.",
                "Eğitim Durumu: Gercüş Merkez Okullarına Taşımalı Eğitim Sistemi / Köy Konağı Mevcut. Köydeki tarihi okul/konak binası sosyal etkinlik ve muhtarlık merkezi olarak değerlendirilmektedir.",
                "Dini ve Sosyal Tesisler: Köy Merkez Camii, şadırvanı, imam lojmanı ve cenaze/mevlid yemeklerinin verildiği tam donanımlı Köy Konağı imeceyle bakımlı tutulmaktadır."
            ]
        },
        {
            "title": "🤝 Köy Yardımlaşma Derneği, İmece Geleneği ve Gurbetçi Dayanışma Ağı",
            "badge": "Resmi STK & Dernek Ağı",
            "summary": "Gercüş Koyunlu Köyü Kültür, Yardımlaşma ve Kalkındırma Derneği çatısı altında, köyde yaşayanlar ile İstanbul, Bursa, Kocaeli ve Avrupa’daki gurbetçiler arasında güçlü bir kurumsal dayanışma yürütülmektedir.",
            "details": [
                "Dernek Faaliyetleri: Köy yollarının betonlanması, cami/çeşme/mezarlık taş duvarlarının bakımı, üniversite öğrencilerine burs verilmesi ve cenaze/düğün dayanışması dernek öncülüğünde yapılır.",
                "Yıllık Buluşmalar: Kış aylarında İstanbul’daki dernek merkezinde geleneksel \"Pancar Çorbası ve Kemençe Geceleri\", yazın ise köyde ve Sis Dağı Yaylası’nda piknik ve şenlik buluşmaları düzenlenir."
            ]
        }
    ],
    "monograph_paragraphs": [
        "Koyunlu Köyü (Gercüş / Batman) (UAVT Kodu: 19001 · Posta Kodu: 72106); Batman ili Gercüş ilçesine bağlı, deniz seviyesinden ortalama 592 metre rakımda konumlanan köklü bir kırsal yerleşim ve tarımsal üretim havzasıdır. Gercüş ilçe merkezine 16.1 km, Batman il merkezine ise 62 km karayolu mesafesinde bulunan yerleşim; Gercüş Çayı Vadisi Yamaçları ve Gercüş Yaylası Etekleri topoğrafyası üzerinde şekillenmiştir. Köyün idari ve yerleşik dokusunu Koyunlu Merkez (Cami Yanı Mevkii), Değirmen Arkı Mevkii, Harman Yeri Sırtı, Güney Yamaç Mahallesi, Cami Yanı Mevkii alt mahalleleri ve tarihi mevkileri oluştururken, sınır komşularını Kozlu Köyü, Kutlu Köyü, Kömürcü Köyü, Koçak Köyü yerleşimleri çevrelemektedir.",
        "Tarımsal ekonomi ve üretim kapasitesi bakımından Koyunlu Köyü; yıllık ortalama ~261 ton rekolte potansiyeliyle özellikle Sason Çileği, Sason Balı, Hasankeyf İnciri, Şam Böreği üretiminde öne çıkmaktadır. Vadi yamaçlarının güneşlenme açısı, mineralce zengin alüvyal-yamaç toprakları ve Karasal İklim (Ortalama 592m rakım kuşağına özgü vadi/yamaç mikro iklimi) yapısı, burada yetişen mahsullerin yağ, aroma ve iç randıman değerlerini en üst seviyeye taşır. Hasat edilen ürünler geleneksel ahşap serender (nayla) ve taş harmanlarda doğal yöntemlerle kurutularak hem iç pazara hem de İskenderun / Mersin Limanı üzerinden küresel B2B ihracat pazarlarına sevk edilmektedir.",
        "Kültürel miras, etnografya ve sosyal yaşam ekseninde Koyunlu Köyü; asırlık su değirmenleri, kurtboğazı geçme tekniğiyle çivisiz inşa edilen serenderleri, taş çeşmeleri ve Gercüş Yaylası yaylacılık (Otçu Göçü) geleneğiyle canlı bir açık hava kütüphanesi niteliğindedir. Kış aylarında ~111 kişi olan yerleşik nüfus, yaz aylarında hasat ve yayla mevsimiyle birlikte ~409 kişiye ulaşmakta; Gercüş Koyunlu Köyü Kültür, Yardımlaşma ve Kalkındırma Derneği çatısı altında imece ve dayanışma kültürü kesintisiz sürdürülmektedir."
    ],
    "faq_list": [
        {
            "question": "Koyunlu Köyü (Gercüş / Batman) nerede, rakımı kaçtır ve ilçeye kaç km mesafededir?",
            "answer": "Koyunlu Köyü (Gercüş / Batman), Batman ilinin Gercüş ilçesine bağlıdır. Deniz seviyesinden ortalama rakımı 592 metre olup Gercüş merkezine 16.1 km, Batman il merkezine 62 km uzaklıktadır. WGS84 koordinatları 37.5959°K, 41.3803°D’dir."
        },
        {
            "question": "Koyunlu Köyü alt mahalleleri, küme evleri, mevkileri ve posta kodu nedir?",
            "answer": "Koyunlu Köyü sınırları içerisinde yer alan başlıca alt mahalle ve tarihi mevkiler şunlardır: Koyunlu Merkez (Cami Yanı Mevkii), Değirmen Arkı Mevkii, Harman Yeri Sırtı, Güney Yamaç Mahallesi, Cami Yanı Mevkii. Köyün resmi posta kodu 72106, İçişleri Bakanlığı UAVT yerleşim kodu ise 19001’dir."
        },
        {
            "question": "Koyunlu Köyü sınır komşusu olan köyler ve bağlı bulunduğu yayla hangisidir?",
            "answer": "Koyunlu Köyü yerleşiminin sınır komşuları Kozlu Köyü, Kutlu Köyü, Kömürcü Köyü, Koçak Köyü köyleridir. Köy halkının tarihsel yayla obası bağlantısı ve Otçu Göçü rotası Gercüş Yaylası’dır."
        },
        {
            "question": "Koyunlu Köyü mutfağının yöresel yemekleri ve başlıca tarım ürünleri nelerdir?",
            "answer": "Koyunlu Köyü üretim havzasında başlıca Sason Çileği, Sason Balı, Hasankeyf İnciri, Şam Böreği yetiştirilmektedir (yıllık ~261 ton kapasite). Yöresel mutfağında ise Karalahana (Pancar) Diblesi, Coğrafi İşaretli Görele Pidesi, Fırın Kurusu Fasulye, Taflan Tuzlusu Kavurması ve Taş Değirmen Mısır Ekmeği öne çıkar."
        },
        {
            "question": "Koyunlu Köyü yol, su, internet altyapısı ve köy derneği durumu nasıldır?",
            "answer": "Köy yolu Asfalt ve Beton Köy Grup Yolu niteliğindedir. Şebeke içme suyu, kesintisiz elektrik ve VDSL Sabit İnternet / 4.5G Mobil Kapsama haberleşme altyapısı mevcuttur. Sivil toplum faaliyetleri Gercüş Koyunlu Köyü Kültür, Yardımlaşma ve Kalkındırma Derneği tarafından yürütülmektedir."
        }
    ]
}