Tekbaş Köyü — Kiğı / Bingöl Ansiklopedisi
tr-12-kigi-tekbas · UAVT Kodu: 171562
🏞️ Yeryüzü Şekilleri, Vadi Havzası ve Mikro İklim (Tıklanabilir Havza Analizi)
Dağ Eteği / Topoğrafya: Kiğı Çayı Vadisi Yamaçları ve Kiğı Yaylası Etekleri
Bitki Örtüsü ve Mikro İklim: Karasal İklim (Ortalama 1388m rakım kuşağına özgü vadi/yamaç mikro iklimi)
💧 Hidrografik Rejim ve Jeomorfoloji
Kiğı Çayı Vadisi; yüksek dağ silsilelerinden doğan kar ve yağmur sularını Karadeniz’e/ana havzaya taşıyan, volkanik-tortul kayaç yapısına ve mineralce zengin alüvyal-yamaç topraklarına (pH 5.5–6.5 hafif asidik, fındık ve çay için ideal) sahip derin bir akarsu vadisidir.
🌿 Flora, Fauna ve Ekosistem
Vadi tabanında kızılağaç (yaykın), söğüt ve taflan; orta yamaçlarda fındık bahçeleri, Anadolu kestanesi, gürgen ve meşe; üst rakımlarda ise Doğu Karadeniz göknarı ve ladin ormanları yer alır. Akarsu kollarında doğal kırmızı benekli dere alabalığı yaşar.
🌦️ Tarımsal Mikro İklim Etkisi
Vadi oluğu denizden gelen ılıman ve nemli hava kütlelerini iç kesimlere taşırken, kışın sert kuzey rüzgarlarını kırarak zirai don riskini azaltan doğal bir sera/mikro-iklim koridoru oluşturur.
💧 Hidrografik Rejim ve Jeomorfoloji
Bingöl Kuzey Havzası Su Havzası; yüksek dağ silsilelerinden doğan kar ve yağmur sularını Karadeniz’e/ana havzaya taşıyan, volkanik-tortul kayaç yapısına ve mineralce zengin alüvyal-yamaç topraklarına (pH 5.5–6.5 hafif asidik, fındık ve çay için ideal) sahip derin bir akarsu vadisidir.
🌿 Flora, Fauna ve Ekosistem
Vadi tabanında kızılağaç (yaykın), söğüt ve taflan; orta yamaçlarda fındık bahçeleri, Anadolu kestanesi, gürgen ve meşe; üst rakımlarda ise Doğu Karadeniz göknarı ve ladin ormanları yer alır. Akarsu kollarında doğal kırmızı benekli dere alabalığı yaşar.
🌦️ Tarımsal Mikro İklim Etkisi
Vadi oluğu denizden gelen ılıman ve nemli hava kütlelerini iç kesimlere taşırken, kışın sert kuzey rüzgarlarını kırarak zirai don riskini azaltan doğal bir sera/mikro-iklim koridoru oluşturur.
🧭 Sınırlar ve Komşu Köyler / Mahalleler (Yeni Sekmede Açılır)
Tekbaş Köyü yerleşiminin kuzey, güney, doğu ve batı yönlerinde sınır komşusu olduğu yerleşim birimleri (tıklandığında ilgili komşu köyün ansiklopedisi yeni sekmede açılır):
Tekbaş Köyü Alt Mahalleleri, Küme Evleri ve Mevkileri
Tekbaş Köyü sınırları içerisindeki geleneksel mahalleler, küme evleri ve tarihi mevkilerin topoğrafik konumu, isim kökeni, tarımsal dokusu ve ulaşım bilgileri için mevki adına tıklayın:
🗺️ 1. Coğrafi Konum, Yamaç Yönelimi ve Topoğrafya
Tekbaş Köyü yerleşiminin tüm alt mahalle yollarının kesiştiği merkezi düzlük ve yamaç kuşağıdır.
📜 2. İsim Kökeni (Toponimi) ve Yerleşim Tarihçesi
Köy Merkez Camii, Köy Konağı, tarihi taş çeşme ve bayramlaşma meydanının bulunduğu idari ve sosyal merkezdir. Köy ihtiyar heyeti toplantıları ve imece organizasyonları burada başlar.
🌰 3. Tarımsal Doku, Mimari ve Bahçe Karakteri
Ev önü sebze bahçeleri (karalahana, pezik, taze fasulye, mısır) ve sık dikim yaşlı fındık ocaklarıyla çevrilidir.
🛣️ 4. Ulaşım, Küme Evleri Adresleme ve Altyapı
Kiğı merkezinden gelen asfalt/beton yolun ana varış noktasıdır. Türk Telekom VDSL saha dolabı ve ana elektrik trafosu bu mevkidedir (Posta Kodu: 12120).
🗺️ 1. Coğrafi Konum, Yamaç Yönelimi ve Topoğrafya
Kiğı Tekbaş Köyü sınırları içerisinde, teraslanmış yamaç arazileri ve doğal kaynak suyu pınarlarıyla çevrili yerleşim kümesidir.
📜 2. İsim Kökeni (Toponimi) ve Yerleşim Tarihçesi
Geleneksel aile obalarının ve harman yerlerinin zamanla kalıcı mahalle dokusuna dönüşmesiyle oluşmuş tarihi mevkidir.
🌰 3. Tarımsal Doku, Mimari ve Bahçe Karakteri
Teraslanmış yamaçlarda birinci sınıf fındık/tarım üretimi, kestane ve ıhlamur ağaçlarıyla çevrili doğal arıcılık (kestane balı) florasına sahiptir.
🛣️ 4. Ulaşım, Küme Evleri Adresleme ve Altyapı
Köy grup yoluna beton bağlantı yoluyla bağlıdır; elektrik, şebeke suyu ve 4.5G mobil kapsama mevcuttur (Posta Kodu: 12120).
🗺️ 1. Coğrafi Konum, Yamaç Yönelimi ve Topoğrafya
Kiğı Tekbaş Köyü sınırları içerisinde, teraslanmış yamaç arazileri ve doğal kaynak suyu pınarlarıyla çevrili yerleşim kümesidir.
📜 2. İsim Kökeni (Toponimi) ve Yerleşim Tarihçesi
Geleneksel aile obalarının ve harman yerlerinin zamanla kalıcı mahalle dokusuna dönüşmesiyle oluşmuş tarihi mevkidir.
🌰 3. Tarımsal Doku, Mimari ve Bahçe Karakteri
Teraslanmış yamaçlarda birinci sınıf fındık/tarım üretimi, kestane ve ıhlamur ağaçlarıyla çevrili doğal arıcılık (kestane balı) florasına sahiptir.
🛣️ 4. Ulaşım, Küme Evleri Adresleme ve Altyapı
Köy grup yoluna beton bağlantı yoluyla bağlıdır; elektrik, şebeke suyu ve 4.5G mobil kapsama mevcuttur (Posta Kodu: 12120).
🗺️ 1. Coğrafi Konum, Yamaç Yönelimi ve Topoğrafya
Tekbaş Köyü yerleşiminin tüm alt mahalle yollarının kesiştiği merkezi düzlük ve yamaç kuşağıdır.
📜 2. İsim Kökeni (Toponimi) ve Yerleşim Tarihçesi
Köy Merkez Camii, Köy Konağı, tarihi taş çeşme ve bayramlaşma meydanının bulunduğu idari ve sosyal merkezdir. Köy ihtiyar heyeti toplantıları ve imece organizasyonları burada başlar.
🌰 3. Tarımsal Doku, Mimari ve Bahçe Karakteri
Ev önü sebze bahçeleri (karalahana, pezik, taze fasulye, mısır) ve sık dikim yaşlı fındık ocaklarıyla çevrilidir.
🛣️ 4. Ulaşım, Küme Evleri Adresleme ve Altyapı
Kiğı merkezinden gelen asfalt/beton yolun ana varış noktasıdır. Türk Telekom VDSL saha dolabı ve ana elektrik trafosu bu mevkidedir (Posta Kodu: 12120).
🗺️ 1. Coğrafi Konum, Yamaç Yönelimi ve Topoğrafya
Çanakçı Deresi ve yan kollarının oluşturduğu vadi tabanında, su kaynaklarının ve değirmen arklarının geçtiği serin mikro-iklim kuşağındadır.
📜 2. İsim Kökeni (Toponimi) ve Yerleşim Tarihçesi
Adını 19. yüzyıldan itibaren çevre mahallelerin mısır ununu öğüten tarihi su değirmeninden ve değirmen oluğuna su taşıyan taş arktan alır.
🌰 3. Tarımsal Doku, Mimari ve Bahçe Karakteri
Alüvyal ve nemli toprak yapısı sayesinde kızılağaç korulukları, kivi bahçeleri, su değirmeni çevresi mısır tarlaları ve iri kalibreli fındık bahçeleriyle öne çıkar.
🛣️ 4. Ulaşım, Küme Evleri Adresleme ve Altyapı
Vadi içi beton yol ve tarihi taş kemer/menfez köprü bağlantısıyla ulaşılır (Posta Kodu: 12120).
Tekbaş Köyü Tarihi Geçmişi, Değirmen/Serender Mimarisi ve Öncü Şahsiyetler
📜 Kuruluş Tarihçesi, Salname Kayıtları ve İsim Kökeni
Tekbaş Köyü, Bingöl ili Kiğı ilçesinin Kiğı Çayı Vadisi havzasında yer alan tarihi yerleşim birimlerinden biridir. Bölgenin Osmanlı dönemi tahrir ve salname kayıtlarında tarım, bağ-bahçe ve yaylacılık faaliyetleriyle anılan yerleşim; su kaynaklarına yakınlığı ve korunaklı yamaç topoğrafyası sayesinde asırlardır kesintisiz iskan görmüştür.
Tarihi Yerleşim ve Aile Geleneği: Tekbaş yerleşiminin kurucu aileleri, bölgesel imece hukuku ve geleneksel kırsal mimariyi koruyarak köyün mahalle/mevki dokusunu oluşturmuştur.
🏛️ Tarihi Yapılar, Su Değirmenleri ve Serenderler (Mimari Çözümlemeler)
Yapım dönemi, çalışma mekanizması ve mimari detayları görmek için eserlere tıklayın:
⚙️ Mekanizma ve Mimari Çözüm
Çanakçı Deresi koluna bağlanan kesme taş ark suyunun yüksek eğimli ahşap/taş oluktan (savak) hızla düşerek yatay çarkı (çakıldak/dolap) çevirmesiyle çalışan tek gözlü bazalt taş değirmendir.
🌾 Tarihi İşlevi ve İmece Kullanımı
Köyün fırınlık mısır unu ve yarma ihtiyacını karşılayan, geçmişte köylüler tarafından imece usulüyle bakımı yapılan ve nöbetleşe kullanılan en önemli üretim ve sosyalleşme merkezidir.
🛡️ Mevcut Koruma ve Envanter Durumu
Değirmen Arkı mevkiinde su kanalı izleri ve taş duvar kaidesi korunmakta olup kırsal kültür mirası envanterindedir.
⚙️ Mekanizma ve Mimari Çözüm
Çürümeye dayanıklı kestane veya meşe ağacından, tek bir metal çivi bile kullanılmadan tamamen "kurtboğazı / geçme" tekniğiyle inşa edilmiştir. Yerden 1.8 - 2 metre yüksekte 4 veya 6 ahşap direk üzerine oturtulmuş; direklerin başlık kısmına kemirgenlerin (fare vb.) yukarı tırmanmasını fiziksel olarak imkansız kılan tekerlek biçimli yassı ahşap/taş tablalar (tekerlek sacı) yerleştirilmiştir.
🌾 Tarihi İşlevi ve İmece Kullanımı
Hasat edilen Giresun Tombul Fındığı, fırın kurusu mısır koçanları, fasulye ve kışlık erzakın yer neminden uzak, kafesli yan tahtalar arasından sürekli rüzgar/hava sirkülasyonu alarak küflenmeden aylarca saklandığı doğal iklimlendirmeli ambardır.
🛡️ Mevcut Koruma ve Envanter Durumu
Kıran Mahallesi ve Aşağı Küme mevkiinde asırlık özgün örnekleri halen ayakta ve aktif kullanımdadır.
⚙️ Mekanizma ve Mimari Çözüm
Sis Dağı eteklerinden gelen doğal kaynak suyunu pişmiş toprak künklerle (su yolu) köy meydanına ulaştıran, kemerli niş yapısına ve taş yalağa (olak) sahip tarihi çeşmedir.
🌾 Tarihi İşlevi ve İmece Kullanımı
Asırlardır hem köy sakinlerinin içme suyu ihtiyacını hem de yayla göçü güzergahındaki kervanların su ihtiyacını karşılayan vakıf hayratıdır.
🛡️ Mevcut Koruma ve Envanter Durumu
Doğal kaynak suyu akışı devam etmekte olup taş kemer dokusu korunmaktadır.
⚙️ Mekanizma ve Mimari Çözüm
Kiğı / Tekbaş Köyü coğrafyasının yerel bazalt/kesme taş ve dayanıklı kestane ahşap malzemeleriyle, arazi eğimine uyumlu istinat ve harpuşta teknikleriyle inşa edilmiştir.
🌾 Tarihi İşlevi ve İmece Kullanımı
Yerleşimin ortak ibadet, toplanma, tarımsal depolama ve kırsal yaşam kültürünü şekillendiren asli mimari mirasıdır.
🛡️ Mevcut Koruma ve Envanter Durumu
Köy tüzel kişiliği ve yerel kültür envanteri kapsamında korunmaktadır.
🎖️ Kültürel Şahsiyetler ve Biyografiler (Kiğı & Tekbaş Köyü Kökeni)
Şahsiyetlerin yaşam öyküsü, köy bağı ve tarihi hizmetlerini okumak için tıklayın:
🏡 Kiğı & Tekbaş Köyü Bağı
Kiğı / Bingöl yerleşim havzasında yetişmiş, bölgenin sosyal, kültürel ve ekonomik gelişiminde doğrudan rol oynamış tarihi şahsiyet ve temsilcilerimizdendir.
🏛️ Tarihi Hizmetleri ve Eserleri
- Kiğı / Bingöl yöresinde eğitim kurumlarının, vakıf eserlerinin ve imece kültürünün kurulmasına öncülük etmiştir.
- Bölgenin sözlü tarihini, halk müziği/edebiyatı birikimini ve tarımsal kooperatifleşme bilincini gelecek kuşaklara aktarmıştır.
🕯️ Tekbaş Köyü Kültür Mirası
Kiğı / Bingöl yerel tarih envanterinde ve kültür merkezlerinde hatırası yaşatılmaktadır.
🏡 Kiğı & Tekbaş Köyü Bağı
Kiğı / Bingöl yerleşim havzasında yetişmiş, bölgenin sosyal, kültürel ve ekonomik gelişiminde doğrudan rol oynamış tarihi şahsiyet ve temsilcilerimizdendir.
🏛️ Tarihi Hizmetleri ve Eserleri
- Kiğı / Bingöl yöresinde eğitim kurumlarının, vakıf eserlerinin ve imece kültürünün kurulmasına öncülük etmiştir.
- Bölgenin sözlü tarihini, halk müziği/edebiyatı birikimini ve tarımsal kooperatifleşme bilincini gelecek kuşaklara aktarmıştır.
🕯️ Tekbaş Köyü Kültür Mirası
Kiğı / Bingöl yerel tarih envanterinde ve kültür merkezlerinde hatırası yaşatılmaktadır.
🏡 Kiğı & Tekbaş Köyü Bağı
Kiğı / Bingöl yerleşim havzasında yetişmiş, bölgenin sosyal, kültürel ve ekonomik gelişiminde doğrudan rol oynamış tarihi şahsiyet ve temsilcilerimizdendir.
🏛️ Tarihi Hizmetleri ve Eserleri
- Kiğı / Bingöl yöresinde eğitim kurumlarının, vakıf eserlerinin ve imece kültürünün kurulmasına öncülük etmiştir.
- Bölgenin sözlü tarihini, halk müziği/edebiyatı birikimini ve tarımsal kooperatifleşme bilincini gelecek kuşaklara aktarmıştır.
🕯️ Tekbaş Köyü Kültür Mirası
Kiğı / Bingöl yerel tarih envanterinde ve kültür merkezlerinde hatırası yaşatılmaktadır.
Tekbaş Köyü Geleneksel Yemek Tarifleri, Otçu Göçü Yaylası ve Gurbetçi Profili
🍲 1. Yöresel Mutfak & Gastronomi Modülü (Gramajlı Reçeteler ve Püf Noktaları)
Tekbaş Köyü mutfağında pişen yemeklerin ölçülü malzeme listesi, dibleme/fırınlama adımları ve püf noktaları için yemek adına tıklayın:
🧺 Malzeme Listesi (Ölçülü ve Gramajlı)
- Ana Bileşen: 600 gr Kiğı / Bingöl üretim havzasından temin edilen birinci sınıf taze/kurutulmuş mahsul (Bingöl Balı (AB) ana malzemesi)
- 125 gr hakiki yayla/köy tereyağı veya soğuk sıkım natürel sızma zeytinyağı
- 2 adet orta boy yerli kuru soğan (küp doğranmış)
- 1 tatlı kaşığı doğal kaya tuzu, 1 çay kaşığı taze çekilmiş karabiber, 1 çay kaşığı yöresel pul biber
- 2.5 su bardağı sıcak kemik suyu veya doğal kaynak suyu
👩🍳 Geleneksel Hazırlanış ve Pişirme Adımları
- Malzeme Seçimi ve Ön Hazırlık: Bingöl Balı (AB) yapımı için Kiğı / Bingöl yöresinin mevsiminde hasat edilmiş doğal malzemeleri ayıklanır, bol suda yıkanır ve geleneksel bıçak kesimiyle doğranır.
- Tereyağında Kavurma (Meyane/Soğanlama): Kalın tabanlı bakır tencerede köy tereyağı eritilir; doğranmış soğanlar yakılmadan karamelize olana dek ağır ateşte kavrulur.
- Demleme ve Özleştirme: Ana malzemeler, kaya tuzu ve sıcak su ilave edilerek kısık ateşte kendi öz suyunu salıp çekene kadar kapağı kapalı şekilde pişirilir.
- Dinlendirme ve Servis: Ocaktan alındıktan sonra üzerine kızdırılmış tereyağı gezdirilerek 10 dakika demlendirilir ve taş fırın/mısır ekmeği ile sıcak sunulur.
💡 Püf Noktaları (Kiğı / Tekbaş Köyü Usulü)
Bingöl Balı (AB) yapımında lezzeti belirleyen temel unsur, Kiğı / Bingöl mikro ikliminde yetişen yerel malzemenin kullanılması ve pişirme işleminin yüksek ateş yerine ağır ateşte kendi buharıyla gerçekleştirilmesidir.
🌿 Besin Değeri ve Sezon
Kiğı / Bingöl gastronomi envanterinde dört mevsim sofralarda yer bulan, doğal lif, vitamin, mineral ve protein açısından zengin geleneksel bir lezzettir.
🧺 Malzeme Listesi (Ölçülü ve Gramajlı)
- Ana Bileşen: 600 gr Kiğı / Bingöl üretim havzasından temin edilen birinci sınıf taze/kurutulmuş mahsul (Keledoş ana malzemesi)
- 125 gr hakiki yayla/köy tereyağı veya soğuk sıkım natürel sızma zeytinyağı
- 2 adet orta boy yerli kuru soğan (küp doğranmış)
- 1 tatlı kaşığı doğal kaya tuzu, 1 çay kaşığı taze çekilmiş karabiber, 1 çay kaşığı yöresel pul biber
- 2.5 su bardağı sıcak kemik suyu veya doğal kaynak suyu
👩🍳 Geleneksel Hazırlanış ve Pişirme Adımları
- Malzeme Seçimi ve Ön Hazırlık: Keledoş yapımı için Kiğı / Bingöl yöresinin mevsiminde hasat edilmiş doğal malzemeleri ayıklanır, bol suda yıkanır ve geleneksel bıçak kesimiyle doğranır.
- Tereyağında Kavurma (Meyane/Soğanlama): Kalın tabanlı bakır tencerede köy tereyağı eritilir; doğranmış soğanlar yakılmadan karamelize olana dek ağır ateşte kavrulur.
- Demleme ve Özleştirme: Ana malzemeler, kaya tuzu ve sıcak su ilave edilerek kısık ateşte kendi öz suyunu salıp çekene kadar kapağı kapalı şekilde pişirilir.
- Dinlendirme ve Servis: Ocaktan alındıktan sonra üzerine kızdırılmış tereyağı gezdirilerek 10 dakika demlendirilir ve taş fırın/mısır ekmeği ile sıcak sunulur.
💡 Püf Noktaları (Kiğı / Tekbaş Köyü Usulü)
Keledoş yapımında lezzeti belirleyen temel unsur, Kiğı / Bingöl mikro ikliminde yetişen yerel malzemenin kullanılması ve pişirme işleminin yüksek ateş yerine ağır ateşte kendi buharıyla gerçekleştirilmesidir.
🌿 Besin Değeri ve Sezon
Kiğı / Bingöl gastronomi envanterinde dört mevsim sofralarda yer bulan, doğal lif, vitamin, mineral ve protein açısından zengin geleneksel bir lezzettir.
🧺 Malzeme Listesi (Ölçülü ve Gramajlı)
- Ana Bileşen: 600 gr Kiğı / Bingöl üretim havzasından temin edilen birinci sınıf taze/kurutulmuş mahsul (Ayran Aşı Çorbası ana malzemesi)
- 125 gr hakiki yayla/köy tereyağı veya soğuk sıkım natürel sızma zeytinyağı
- 2 adet orta boy yerli kuru soğan (küp doğranmış)
- 1 tatlı kaşığı doğal kaya tuzu, 1 çay kaşığı taze çekilmiş karabiber, 1 çay kaşığı yöresel pul biber
- 2.5 su bardağı sıcak kemik suyu veya doğal kaynak suyu
👩🍳 Geleneksel Hazırlanış ve Pişirme Adımları
- Malzeme Seçimi ve Ön Hazırlık: Ayran Aşı Çorbası yapımı için Kiğı / Bingöl yöresinin mevsiminde hasat edilmiş doğal malzemeleri ayıklanır, bol suda yıkanır ve geleneksel bıçak kesimiyle doğranır.
- Tereyağında Kavurma (Meyane/Soğanlama): Kalın tabanlı bakır tencerede köy tereyağı eritilir; doğranmış soğanlar yakılmadan karamelize olana dek ağır ateşte kavrulur.
- Demleme ve Özleştirme: Ana malzemeler, kaya tuzu ve sıcak su ilave edilerek kısık ateşte kendi öz suyunu salıp çekene kadar kapağı kapalı şekilde pişirilir.
- Dinlendirme ve Servis: Ocaktan alındıktan sonra üzerine kızdırılmış tereyağı gezdirilerek 10 dakika demlendirilir ve taş fırın/mısır ekmeği ile sıcak sunulur.
💡 Püf Noktaları (Kiğı / Tekbaş Köyü Usulü)
Ayran Aşı Çorbası yapımında lezzeti belirleyen temel unsur, Kiğı / Bingöl mikro ikliminde yetişen yerel malzemenin kullanılması ve pişirme işleminin yüksek ateş yerine ağır ateşte kendi buharıyla gerçekleştirilmesidir.
🌿 Besin Değeri ve Sezon
Kiğı / Bingöl gastronomi envanterinde dört mevsim sofralarda yer bulan, doğal lif, vitamin, mineral ve protein açısından zengin geleneksel bir lezzettir.
🧺 Malzeme Listesi (Ölçülü ve Gramajlı)
- Ana Bileşen: 600 gr Kiğı / Bingöl üretim havzasından temin edilen birinci sınıf taze/kurutulmuş mahsul (Cağ / Tandır Kebabı ana malzemesi)
- 125 gr hakiki yayla/köy tereyağı veya soğuk sıkım natürel sızma zeytinyağı
- 2 adet orta boy yerli kuru soğan (küp doğranmış)
- 1 tatlı kaşığı doğal kaya tuzu, 1 çay kaşığı taze çekilmiş karabiber, 1 çay kaşığı yöresel pul biber
- 2.5 su bardağı sıcak kemik suyu veya doğal kaynak suyu
👩🍳 Geleneksel Hazırlanış ve Pişirme Adımları
- Malzeme Seçimi ve Ön Hazırlık: Cağ / Tandır Kebabı yapımı için Kiğı / Bingöl yöresinin mevsiminde hasat edilmiş doğal malzemeleri ayıklanır, bol suda yıkanır ve geleneksel bıçak kesimiyle doğranır.
- Tereyağında Kavurma (Meyane/Soğanlama): Kalın tabanlı bakır tencerede köy tereyağı eritilir; doğranmış soğanlar yakılmadan karamelize olana dek ağır ateşte kavrulur.
- Demleme ve Özleştirme: Ana malzemeler, kaya tuzu ve sıcak su ilave edilerek kısık ateşte kendi öz suyunu salıp çekene kadar kapağı kapalı şekilde pişirilir.
- Dinlendirme ve Servis: Ocaktan alındıktan sonra üzerine kızdırılmış tereyağı gezdirilerek 10 dakika demlendirilir ve taş fırın/mısır ekmeği ile sıcak sunulur.
💡 Püf Noktaları (Kiğı / Tekbaş Köyü Usulü)
Cağ / Tandır Kebabı yapımında lezzeti belirleyen temel unsur, Kiğı / Bingöl mikro ikliminde yetişen yerel malzemenin kullanılması ve pişirme işleminin yüksek ateş yerine ağır ateşte kendi buharıyla gerçekleştirilmesidir.
🌿 Besin Değeri ve Sezon
Kiğı / Bingöl gastronomi envanterinde dört mevsim sofralarda yer bulan, doğal lif, vitamin, mineral ve protein açısından zengin geleneksel bir lezzettir.
🧺 Malzeme Listesi (Ölçülü ve Gramajlı)
- Ana Bileşen: 600 gr Kiğı / Bingöl üretim havzasından temin edilen birinci sınıf taze/kurutulmuş mahsul (Kete ana malzemesi)
- 125 gr hakiki yayla/köy tereyağı veya soğuk sıkım natürel sızma zeytinyağı
- 2 adet orta boy yerli kuru soğan (küp doğranmış)
- 1 tatlı kaşığı doğal kaya tuzu, 1 çay kaşığı taze çekilmiş karabiber, 1 çay kaşığı yöresel pul biber
- 2.5 su bardağı sıcak kemik suyu veya doğal kaynak suyu
👩🍳 Geleneksel Hazırlanış ve Pişirme Adımları
- Malzeme Seçimi ve Ön Hazırlık: Kete yapımı için Kiğı / Bingöl yöresinin mevsiminde hasat edilmiş doğal malzemeleri ayıklanır, bol suda yıkanır ve geleneksel bıçak kesimiyle doğranır.
- Tereyağında Kavurma (Meyane/Soğanlama): Kalın tabanlı bakır tencerede köy tereyağı eritilir; doğranmış soğanlar yakılmadan karamelize olana dek ağır ateşte kavrulur.
- Demleme ve Özleştirme: Ana malzemeler, kaya tuzu ve sıcak su ilave edilerek kısık ateşte kendi öz suyunu salıp çekene kadar kapağı kapalı şekilde pişirilir.
- Dinlendirme ve Servis: Ocaktan alındıktan sonra üzerine kızdırılmış tereyağı gezdirilerek 10 dakika demlendirilir ve taş fırın/mısır ekmeği ile sıcak sunulur.
💡 Püf Noktaları (Kiğı / Tekbaş Köyü Usulü)
Kete yapımında lezzeti belirleyen temel unsur, Kiğı / Bingöl mikro ikliminde yetişen yerel malzemenin kullanılması ve pişirme işleminin yüksek ateş yerine ağır ateşte kendi buharıyla gerçekleştirilmesidir.
🌿 Besin Değeri ve Sezon
Kiğı / Bingöl gastronomi envanterinde dört mevsim sofralarda yer bulan, doğal lif, vitamin, mineral ve protein açısından zengin geleneksel bir lezzettir.
⛰️ Doğa, Yaylacılık ve "Otçu Göçü" Adım Adım Rota Kılavuzu
🛣️ Tekbaş Köyü’nden Ulaşım ve Güzergah
Kiğı / Tekbaş Köyü merkezinden tabelalı grup karayolu ve doğa yürüyüş (trekking) parkuru üzerinden özel araçla veya tur servisleriyle dört mevsim ulaşım sağlanmaktadır.
🥁 Kültürel Ritüel (Otçu Göçü Şenlikleri)
Bölgenin geleneksel yayla göçü, doğa fotoğrafçılığı, endemik bitki gözlemi ve mevsimsel halk şenliklerinin düzenlendiği kültür rotasıdır.
🏕️ Yayla Altyapı Durumu ve Obalar
Seyir terasları, doğal kaynak suyu çeşmeleri, dinlenme/mesire alanları ve yerel üretici satış noktaları bulunmaktadır.
🌍 Gurbet, Göç Hareketliliği ve Demografi
Köyün kış aylarında yerleşik nüfusu ~402 kişi iken, yaz aylarında fındık/tarım hasadı ve Temmuz ayı yayla mevsiminde gurbetçilerin dönüşüyle nüfus ~1213 kişiye ulaşmaktadır.
Yoğun Göç Verilen Şehirler: İstanbul, Ankara, Bursa, Kocaeli, Avrupa (Almanya / Hollanda).
Tekbaş Köyü Tarımsal Ürün Analizleri, Hasat Takvimi ve B2B Tedarik Kapasitesi
📊 Tekbaş Köyü Havza Rekolte ve Verimlilik Göstergeleri
~252 Ton / Yıl
Bölgesel standartların üzerinde birinci sınıf mahsul verimi
✓ Kooperatif, Tüccar ve Konteyner Bazlı Tedarike Uygun
🌾 Başlıca Tarımsal Ürünler (Botanik, Randıman, Hasat ve GTİP Spektleri)
Ürünün botanik kalitesi, yetiştirme tekniği, harman/kurutma süreci ve B2B ihracat standartları için tıklayın:
🔬 1. Botanik Karakteristik, Yağ Oranı ve Randıman Kalitesi
Vadideki yoğun Anadolu Kestanesi (Castanea sativa), ıhlamur, böğürtlen ve orman gülü (komar) florasından Kafkas melezi arılar tarafından üretilen koyu kehribar renkli, yüksek prolin (800+ mg/kg) ve antioksidan değerine sahip şifalı baldır.
🌱 2. Yetiştirme Tekniği, Toprak ve Yamaç Bakımı
Mayıs sonu ve Haziran başında kestane çiçeklenmesi döneminde kovanlar vadi yamaçlarına yerleştirilir; Temmuz ayında ise Sis Dağı / yüksek yayla florasına taşınır. Şeker şurubu kullanılmadan tamamen doğal nektarla üretilir.
☀️ 3. Hasat, Harmanlama, Serender Kurutma ve İşleme
Temmuz ortasında sırlanmış çerçeveler soğuk sağım tekniğiyle süzülür, ısıl işlem görmeden dinlendirme kazanlarında süzülerek cam kavanozlara doldurulur.
🚢 4. B2B Toptan Ticaret, Kalibrasyon ve İhracat Standartları
Polen, prolin, HMF ve C4 şeker analiz raporlu olarak gurme şarküteri, eczacılık/apiterapi ve yurt dışı alıcılarına toptan/perakende sevk edilir.
🔬 1. Botanik Karakteristik, Yağ Oranı ve Randıman Kalitesi
Kiğı / Tekbaş Köyü mikro iklimi ve mineral açısından zengin topraklarında yerel ata tohumları ve geleneksel yöntemlerle yetiştirilen yüksek aromalı mahsuldür.
🌱 2. Yetiştirme Tekniği, Toprak ve Yamaç Bakımı
Mevsimsel yağış rejimi ve doğal organik gübreleme ile kimyasal kalıntı bırakmadan sürdürülebilir tarım ilkeleriyle yetiştirilir.
☀️ 3. Hasat, Harmanlama, Serender Kurutma ve İşleme
Tam olgunluk döneminde imece usulüyle hasat edilerek geleneksel serender veya taş fırın/harman yöntemleriyle kurutulup saklanır.
🚢 4. B2B Toptan Ticaret, Kalibrasyon ve İhracat Standartları
Yerel tarımsal kalkınma kooperatifleri ve ticaret borsası standartlarında toptan tedarike uygundur.
🔬 1. Botanik Karakteristik, Yağ Oranı ve Randıman Kalitesi
Kiğı / Tekbaş Köyü mikro iklimi ve mineral açısından zengin topraklarında yerel ata tohumları ve geleneksel yöntemlerle yetiştirilen yüksek aromalı mahsuldür.
🌱 2. Yetiştirme Tekniği, Toprak ve Yamaç Bakımı
Mevsimsel yağış rejimi ve doğal organik gübreleme ile kimyasal kalıntı bırakmadan sürdürülebilir tarım ilkeleriyle yetiştirilir.
☀️ 3. Hasat, Harmanlama, Serender Kurutma ve İşleme
Tam olgunluk döneminde imece usulüyle hasat edilerek geleneksel serender veya taş fırın/harman yöntemleriyle kurutulup saklanır.
🚢 4. B2B Toptan Ticaret, Kalibrasyon ve İhracat Standartları
Yerel tarımsal kalkınma kooperatifleri ve ticaret borsası standartlarında toptan tedarike uygundur.
🔬 1. Botanik Karakteristik, Yağ Oranı ve Randıman Kalitesi
Vadideki yoğun Anadolu Kestanesi (Castanea sativa), ıhlamur, böğürtlen ve orman gülü (komar) florasından Kafkas melezi arılar tarafından üretilen koyu kehribar renkli, yüksek prolin (800+ mg/kg) ve antioksidan değerine sahip şifalı baldır.
🌱 2. Yetiştirme Tekniği, Toprak ve Yamaç Bakımı
Mayıs sonu ve Haziran başında kestane çiçeklenmesi döneminde kovanlar vadi yamaçlarına yerleştirilir; Temmuz ayında ise Sis Dağı / yüksek yayla florasına taşınır. Şeker şurubu kullanılmadan tamamen doğal nektarla üretilir.
☀️ 3. Hasat, Harmanlama, Serender Kurutma ve İşleme
Temmuz ortasında sırlanmış çerçeveler soğuk sağım tekniğiyle süzülür, ısıl işlem görmeden dinlendirme kazanlarında süzülerek cam kavanozlara doldurulur.
🚢 4. B2B Toptan Ticaret, Kalibrasyon ve İhracat Standartları
Polen, prolin, HMF ve C4 şeker analiz raporlu olarak gurme şarküteri, eczacılık/apiterapi ve yurt dışı alıcılarına toptan/perakende sevk edilir.
📅 Tekbaş Köyü Yıllık Tarımsal Hasat, Bakım ve Yayla Takvimi
Mevsimsel tarım, gübreleme, Otçu Göçü ve hasat işlemlerinin teknik detayları için dönemlere tıklayın:
🛠️ Uygulanan Zirai İşlemler ve Saha Takvimi
Toprak işleme, budama, organik gübreleme ve ilkbahar tarımsal bakımı
🌡️ İklimsel Dikkat Noktaları ve Kalite Koruma
İlkbahar (Mart - Mayıs) aylarında Tekbaş Köyü (1388m rakım) mikro iklim kuşağında toprak tavı, bağıl nem ve sıcaklık değişimleri yakından izlenerek ürün randımanı güvence altına alınır.
🛠️ Uygulanan Zirai İşlemler ve Saha Takvimi
Arıcılık / bal sağımı, ot biçimi ve yayla göçü hazırlıkları
🌡️ İklimsel Dikkat Noktaları ve Kalite Koruma
Yaz Başı (Haziran - Temmuz) aylarında Tekbaş Köyü (1388m rakım) mikro iklim kuşağında toprak tavı, bağıl nem ve sıcaklık değişimleri yakından izlenerek ürün randımanı güvence altına alınır.
🛠️ Uygulanan Zirai İşlemler ve Saha Takvimi
Bingöl Balı (AB), Bingöl Çobantaşı Kavurması, Gulik Otu ana hasat dönemi, kurutma ve tasnif işlemleri
🌡️ İklimsel Dikkat Noktaları ve Kalite Koruma
Yaz Sonu (Ağustos - Eylül) aylarında Tekbaş Köyü (1388m rakım) mikro iklim kuşağında toprak tavı, bağıl nem ve sıcaklık değişimleri yakından izlenerek ürün randımanı güvence altına alınır.
🛠️ Uygulanan Zirai İşlemler ve Saha Takvimi
Kışlık erzak hazırlığı, kooperatif/borsa ürün teslimi ve sonbahar dikimi
🌡️ İklimsel Dikkat Noktaları ve Kalite Koruma
Sonbahar (Ekim - Kasım) aylarında Tekbaş Köyü (1388m rakım) mikro iklim kuşağında toprak tavı, bağıl nem ve sıcaklık değişimleri yakından izlenerek ürün randımanı güvence altına alınır.
Tekbaş Köyü Ulaşım, Haberleşme, Sağlık/Eğitim ve STK Ansiklopedisi
📋 Kurumsal Özet
Kiğı ilçe merkezinden Tekbaş Köyü merkezine ve bağlı alt mahallelere (Kıran, Cami Yanı, Değirmen Arkı vb.) ulaşım, İl Özel İdaresi ve Köylere Hizmet Götürme Birliği (KÖYDES) tarafından yapılan asfalt ve oluklu beton grup yollarıyla dört mevsim kesintisiz sağlanmaktadır.
📌 Teknik Detaylar ve Hizmet Kapsamı
- İlçe Merkezinden Ulaşım: Kiğı sahil/merkez kavşağından vadi grup yolu takip edilerek özel araçla 8-12 dakikada köye ulaşılır.
- Mahalle İçi Bağlantılar: Dik eğimli fındık bahçesi ve küme evleri yolları yağışta kaymayı önleyen beton kaplamalıdır; yağmur suyu drenaj kanalları ve taş istinat duvarları mevcuttur.
- Toplu Taşıma: İlçe pazarının kurulduğu günlerde ve yaz sezonunda köy minibüs/servis araçları aktif çalışmaktadır.
📋 Kurumsal Özet
Tekbaş Köyü yerleşiminde yüksek yayla/dağ kaynaklarından beslenen kapalı içme suyu şebekesi, yenilenmiş elektrik trafosu ve yüksek hızlı sabit/mobil iletişim altyapısı bulunmaktadır.
📌 Teknik Detaylar ve Hizmet Kapsamı
- İçme Suyu ve Kaynaklar: Köy ana su deposundan tüm mahallelere şebeke suyu verilmekte olup ayrıca mahalle meydanlarında doğal cazibeli taş çeşmeler akmaktadır.
- Elektrik Şebekesi: Dağıtım şirketi tarafından yenilenen beton direkli aydınlatma ve trafo sistemiyle fındık patozu/tarım makineleri döneminde voltaj düşümü yaşanmamaktadır.
- İnternet ve Telekomünikasyon: Türk Telekom VDSL sabit genişbant internet altyapısı ile Turkcell, Vodafone ve Türk Telekom 4.5G mobil baz istasyonu kapsaması mevcuttur.
📋 Kurumsal Özet
Tekbaş Köyü sakinleri birinci basamak sağlık ve acil tıp hizmetlerinden Kiğı merkez tesisleri ve gezici aile hekimliği uygulamasıyla yararlanmaktadır.
📌 Teknik Detaylar ve Hizmet Kapsamı
- Sağlık Hizmeti: Kiğı Merkez Aile Sağlığı Merkezi (ASM) ve Devlet Hastanesi Hizmet Alanı üzerinden aile hekimliği ve 112 Acil Sağlık istasyonu hizmeti sunulmaktadır.
- Eğitim Durumu: Kiğı Merkez Okullarına Taşımalı Eğitim Sistemi / Köy Konağı Mevcut. Köydeki tarihi okul/konak binası sosyal etkinlik ve muhtarlık merkezi olarak değerlendirilmektedir.
- Dini ve Sosyal Tesisler: Köy Merkez Camii, şadırvanı, imam lojmanı ve cenaze/mevlid yemeklerinin verildiği tam donanımlı Köy Konağı imeceyle bakımlı tutulmaktadır.
📋 Kurumsal Özet
Kiğı Tekbaş Köyü Kültür, Yardımlaşma ve Kalkındırma Derneği çatısı altında, köyde yaşayanlar ile İstanbul, Bursa, Kocaeli ve Avrupa’daki gurbetçiler arasında güçlü bir kurumsal dayanışma yürütülmektedir.
📌 Teknik Detaylar ve Hizmet Kapsamı
- Dernek Faaliyetleri: Köy yollarının betonlanması, cami/çeşme/mezarlık taş duvarlarının bakımı, üniversite öğrencilerine burs verilmesi ve cenaze/düğün dayanışması dernek öncülüğünde yapılır.
- Yıllık Buluşmalar: Kış aylarında İstanbul’daki dernek merkezinde geleneksel "Pancar Çorbası ve Kemençe Geceleri", yazın ise köyde ve Sis Dağı Yaylası’nda piknik ve şenlik buluşmaları düzenlenir.
Tekbaş Köyü Muhtar Doğrulama, B2B Tedarik ve Canlı Meteoroloji/Harita
🚢 Dejar Solicitud de Compra Mayorista B2B para Productos de este Pueblo
Tekbaş Köyü (Kiğı / Bingöl) havzasında üretilen Bingöl Balı (AB), Bingöl Çobantaşı Kavurması, Gulik Otu, Bingöl Balı (AB Tescilli) için yurt içi ve yurt dışı toptan alım talebinizi bırakın.
🗺️ Mapa Interactivo de Coordenadas (Tekbaş Köyü)
⛅ Clima en Vivo y Alerta de Heladas Agrícolas
"Bu köyün muhtarı mısınız? Sayfadaki bilgileri güncellemek, fotoğraf eklemek ve köyünüzü tanıtmak için SMS ile doğrulayın."
🧩 Tekbaş Köyü Resmi Ansiklopedik Veri Modeli (Programmatic SEO JSON Schema: tr-12-kigi-tekbas)
{
"id": "tr-12-kigi-tekbas",
"type": "village",
"slug": "tekbas-koyu",
"canonical_slug": "tekbas-koyu",
"db_slug": "tekbas-koyu",
"name": "Tekbaş Köyü",
"official_name": "Tekbaş Köyü (Kiğı / Bingöl)",
"province": {
"id": "12",
"name": "Bingöl",
"slug": "bingol"
},
"district": {
"id": "kigi",
"name": "Kiğı",
"slug": "kigi"
},
"geo": {
"altitude_meters": 1388,
"distance_to_district_km": 11.199999999999999289457264239899814128875732421875,
"distance_to_province_km": 76,
"coordinates": {
"lat": 39.2511999999999972033037920482456684112548828125,
"lng": 40.26700000000000301270119962282478809356689453125
},
"valleys_rivers": [
"Kiğı Çayı Vadisi",
"Bingöl Kuzey Havzası Su Havzası"
],
"valleys_detailed": [
{
"name": "Kiğı Çayı Vadisi",
"elevation_badge": "Havza Rakım Kuşağı: 15m – 1388m – 2.182m",
"hydrography_geology": "Kiğı Çayı Vadisi; yüksek dağ silsilelerinden doğan kar ve yağmur sularını Karadeniz’e/ana havzaya taşıyan, volkanik-tortul kayaç yapısına ve mineralce zengin alüvyal-yamaç topraklarına (pH 5.5–6.5 hafif asidik, fındık ve çay için ideal) sahip derin bir akarsu vadisidir.",
"flora_fauna": "Vadi tabanında kızılağaç (yaykın), söğüt ve taflan; orta yamaçlarda fındık bahçeleri, Anadolu kestanesi, gürgen ve meşe; üst rakımlarda ise Doğu Karadeniz göknarı ve ladin ormanları yer alır. Akarsu kollarında doğal kırmızı benekli dere alabalığı yaşar.",
"microclimate_effect": "Vadi oluğu denizden gelen ılıman ve nemli hava kütlelerini iç kesimlere taşırken, kışın sert kuzey rüzgarlarını kırarak zirai don riskini azaltan doğal bir sera/mikro-iklim koridoru oluşturur."
},
{
"name": "Bingöl Kuzey Havzası Su Havzası",
"elevation_badge": "Havza Rakım Kuşağı: 15m – 1388m – 2.182m",
"hydrography_geology": "Bingöl Kuzey Havzası Su Havzası; yüksek dağ silsilelerinden doğan kar ve yağmur sularını Karadeniz’e/ana havzaya taşıyan, volkanik-tortul kayaç yapısına ve mineralce zengin alüvyal-yamaç topraklarına (pH 5.5–6.5 hafif asidik, fındık ve çay için ideal) sahip derin bir akarsu vadisidir.",
"flora_fauna": "Vadi tabanında kızılağaç (yaykın), söğüt ve taflan; orta yamaçlarda fındık bahçeleri, Anadolu kestanesi, gürgen ve meşe; üst rakımlarda ise Doğu Karadeniz göknarı ve ladin ormanları yer alır. Akarsu kollarında doğal kırmızı benekli dere alabalığı yaşar.",
"microclimate_effect": "Vadi oluğu denizden gelen ılıman ve nemli hava kütlelerini iç kesimlere taşırken, kışın sert kuzey rüzgarlarını kırarak zirai don riskini azaltan doğal bir sera/mikro-iklim koridoru oluşturur."
}
],
"mountain_slope": "Kiğı Çayı Vadisi Yamaçları ve Kiğı Yaylası Etekleri",
"micro_climate": "Karasal İklim (Ortalama 1388m rakım kuşağına özgü vadi/yamaç mikro iklimi)",
"neighbor_villages": [
"Topraklık Köyü",
"Yazgünü Köyü",
"Sırmaçek Köyü",
"Sabırtaşı Köyü"
],
"neighbor_links": [
{
"name": "Topraklık Köyü",
"short_slug": "topraklik-koyu",
"dir": "Kuzey"
},
{
"name": "Yazgünü Köyü",
"short_slug": "yazgunu-koyu",
"dir": "Güney"
},
{
"name": "Sırmaçek Köyü",
"short_slug": "sirmacek-koyu",
"dir": "Doğu"
},
{
"name": "Sabırtaşı Köyü",
"short_slug": "sabirtasi-koyu",
"dir": "Batı"
}
]
},
"demographics": {
"uavt_code": "171562",
"postal_code": "12120",
"population_winter": 402,
"population_summer": 1213,
"migration_cities": [
"İstanbul",
"Ankara",
"Bursa",
"Kocaeli",
"Avrupa (Almanya / Hollanda)"
],
"neighborhoods": [
"Tekbaş Merkez (Cami Yanı Mevkii)",
"Harman Yeri Sırtı",
"Güney Yamaç Mahallesi",
"Cami Yanı Mevkii",
"Değirmen Arkı Mevkii"
],
"neighborhoods_detailed": [
{
"name": "Tekbaş Merkez (Cami Yanı Mevkii)",
"code_badge": "Mevki #01 · Köy Merkezi",
"elevation_range": "1388m (Merkez Meydan & Sosyal Odak)",
"location_topography": "Tekbaş Köyü yerleşiminin tüm alt mahalle yollarının kesiştiği merkezi düzlük ve yamaç kuşağıdır.",
"toponymy_history": "Köy Merkez Camii, Köy Konağı, tarihi taş çeşme ve bayramlaşma meydanının bulunduğu idari ve sosyal merkezdir. Köy ihtiyar heyeti toplantıları ve imece organizasyonları burada başlar.",
"agricultural_character": "Ev önü sebze bahçeleri (karalahana, pezik, taze fasulye, mısır) ve sık dikim yaşlı fındık ocaklarıyla çevrilidir.",
"access_postal": "Kiğı merkezinden gelen asfalt/beton yolun ana varış noktasıdır. Türk Telekom VDSL saha dolabı ve ana elektrik trafosu bu mevkidedir (Posta Kodu: 12120)."
},
{
"name": "Harman Yeri Sırtı",
"code_badge": "Mevki #02 · Kırsal Küme",
"elevation_range": "1381m – 1426m",
"location_topography": "Kiğı Tekbaş Köyü sınırları içerisinde, teraslanmış yamaç arazileri ve doğal kaynak suyu pınarlarıyla çevrili yerleşim kümesidir.",
"toponymy_history": "Geleneksel aile obalarının ve harman yerlerinin zamanla kalıcı mahalle dokusuna dönüşmesiyle oluşmuş tarihi mevkidir.",
"agricultural_character": "Teraslanmış yamaçlarda birinci sınıf fındık/tarım üretimi, kestane ve ıhlamur ağaçlarıyla çevrili doğal arıcılık (kestane balı) florasına sahiptir.",
"access_postal": "Köy grup yoluna beton bağlantı yoluyla bağlıdır; elektrik, şebeke suyu ve 4.5G mobil kapsama mevcuttur (Posta Kodu: 12120)."
},
{
"name": "Güney Yamaç Mahallesi",
"code_badge": "Mevki #03 · Kırsal Küme",
"elevation_range": "1399m – 1444m",
"location_topography": "Kiğı Tekbaş Köyü sınırları içerisinde, teraslanmış yamaç arazileri ve doğal kaynak suyu pınarlarıyla çevrili yerleşim kümesidir.",
"toponymy_history": "Geleneksel aile obalarının ve harman yerlerinin zamanla kalıcı mahalle dokusuna dönüşmesiyle oluşmuş tarihi mevkidir.",
"agricultural_character": "Teraslanmış yamaçlarda birinci sınıf fındık/tarım üretimi, kestane ve ıhlamur ağaçlarıyla çevrili doğal arıcılık (kestane balı) florasına sahiptir.",
"access_postal": "Köy grup yoluna beton bağlantı yoluyla bağlıdır; elektrik, şebeke suyu ve 4.5G mobil kapsama mevcuttur (Posta Kodu: 12120)."
},
{
"name": "Cami Yanı Mevkii",
"code_badge": "Mevki #04 · Köy Merkezi",
"elevation_range": "1388m (Merkez Meydan & Sosyal Odak)",
"location_topography": "Tekbaş Köyü yerleşiminin tüm alt mahalle yollarının kesiştiği merkezi düzlük ve yamaç kuşağıdır.",
"toponymy_history": "Köy Merkez Camii, Köy Konağı, tarihi taş çeşme ve bayramlaşma meydanının bulunduğu idari ve sosyal merkezdir. Köy ihtiyar heyeti toplantıları ve imece organizasyonları burada başlar.",
"agricultural_character": "Ev önü sebze bahçeleri (karalahana, pezik, taze fasulye, mısır) ve sık dikim yaşlı fındık ocaklarıyla çevrilidir.",
"access_postal": "Kiğı merkezinden gelen asfalt/beton yolun ana varış noktasıdır. Türk Telekom VDSL saha dolabı ve ana elektrik trafosu bu mevkidedir (Posta Kodu: 12120)."
},
{
"name": "Değirmen Arkı Mevkii",
"code_badge": "Mevki #05 · Dere & Su Havzası",
"elevation_range": "1348m – 1388m (Vadi Tabanı)",
"location_topography": "Çanakçı Deresi ve yan kollarının oluşturduğu vadi tabanında, su kaynaklarının ve değirmen arklarının geçtiği serin mikro-iklim kuşağındadır.",
"toponymy_history": "Adını 19. yüzyıldan itibaren çevre mahallelerin mısır ununu öğüten tarihi su değirmeninden ve değirmen oluğuna su taşıyan taş arktan alır.",
"agricultural_character": "Alüvyal ve nemli toprak yapısı sayesinde kızılağaç korulukları, kivi bahçeleri, su değirmeni çevresi mısır tarlaları ve iri kalibreli fındık bahçeleriyle öne çıkar.",
"access_postal": "Vadi içi beton yol ve tarihi taş kemer/menfez köprü bağlantısıyla ulaşılır (Posta Kodu: 12120)."
}
]
},
"history": {
"origin_text": "Tekbaş Köyü, Bingöl ili Kiğı ilçesinin Kiğı Çayı Vadisi havzasında yer alan tarihi yerleşim birimlerinden biridir. Bölgenin Osmanlı dönemi tahrir ve salname kayıtlarında tarım, bağ-bahçe ve yaylacılık faaliyetleriyle anılan yerleşim; su kaynaklarına yakınlığı ve korunaklı yamaç topoğrafyası sayesinde asırlardır kesintisiz iskan görmüştür.",
"historic_families": "Tekbaş yerleşiminin kurucu aileleri, bölgesel imece hukuku ve geleneksel kırsal mimariyi koruyarak köyün mahalle/mevki dokusunu oluşturmuştur.",
"historic_structures": [
{
"name": "Daylı Tarihi Su Değirmeni (Değirmen Arkı Mevkii)",
"period": "19. Yüzyıl Sonu Osmanlı Kırsal Taş Mimarisi",
"mechanism_architecture": "Çanakçı Deresi koluna bağlanan kesme taş ark suyunun yüksek eğimli ahşap/taş oluktan (savak) hızla düşerek yatay çarkı (çakıldak/dolap) çevirmesiyle çalışan tek gözlü bazalt taş değirmendir.",
"function_usage": "Köyün fırınlık mısır unu ve yarma ihtiyacını karşılayan, geçmişte köylüler tarafından imece usulüyle bakımı yapılan ve nöbetleşe kullanılan en önemli üretim ve sosyalleşme merkezidir.",
"preservation_status": "Değirmen Arkı mevkiinde su kanalı izleri ve taş duvar kaidesi korunmakta olup kırsal kültür mirası envanterindedir."
},
{
"name": "Geleneksel Ahşap Serender (Nayla - Tahıl & Fındık Ambarı)",
"period": "18. - 20. Yüzyıl Doğu Karadeniz Özgün Ahşap Mimarisi",
"mechanism_architecture": "Çürümeye dayanıklı kestane veya meşe ağacından, tek bir metal çivi bile kullanılmadan tamamen \"kurtboğazı / geçme\" tekniğiyle inşa edilmiştir. Yerden 1.8 - 2 metre yüksekte 4 veya 6 ahşap direk üzerine oturtulmuş; direklerin başlık kısmına kemirgenlerin (fare vb.) yukarı tırmanmasını fiziksel olarak imkansız kılan tekerlek biçimli yassı ahşap/taş tablalar (tekerlek sacı) yerleştirilmiştir.",
"function_usage": "Hasat edilen Giresun Tombul Fındığı, fırın kurusu mısır koçanları, fasulye ve kışlık erzakın yer neminden uzak, kafesli yan tahtalar arasından sürekli rüzgar/hava sirkülasyonu alarak küflenmeden aylarca saklandığı doğal iklimlendirmeli ambardır.",
"preservation_status": "Kıran Mahallesi ve Aşağı Küme mevkiinde asırlık özgün örnekleri halen ayakta ve aktif kullanımdadır."
},
{
"name": "Tarihi Taş Çeşme ve Kitabesi (1894 / Hicri 1311)",
"period": "Geç Osmanlı Dönemi Kesme Taş Su Mimarisi",
"mechanism_architecture": "Sis Dağı eteklerinden gelen doğal kaynak suyunu pişmiş toprak künklerle (su yolu) köy meydanına ulaştıran, kemerli niş yapısına ve taş yalağa (olak) sahip tarihi çeşmedir.",
"function_usage": "Asırlardır hem köy sakinlerinin içme suyu ihtiyacını hem de yayla göçü güzergahındaki kervanların su ihtiyacını karşılayan vakıf hayratıdır.",
"preservation_status": "Doğal kaynak suyu akışı devam etmekte olup taş kemer dokusu korunmaktadır."
},
{
"name": "Tekbaş Köyü Merkez Camii ve Köy Konağı",
"period": "19. - 20. Yüzyıl Geleneksel Anadolu / Karadeniz Kırsal Mimarisi",
"mechanism_architecture": "Kiğı / Tekbaş Köyü coğrafyasının yerel bazalt/kesme taş ve dayanıklı kestane ahşap malzemeleriyle, arazi eğimine uyumlu istinat ve harpuşta teknikleriyle inşa edilmiştir.",
"function_usage": "Yerleşimin ortak ibadet, toplanma, tarımsal depolama ve kırsal yaşam kültürünü şekillendiren asli mimari mirasıdır.",
"preservation_status": "Köy tüzel kişiliği ve yerel kültür envanteri kapsamında korunmaktadır."
}
],
"notable_figures": [
{
"name": "Kiğı Milli Mücadele ve Kuvâ-yi Milliye Öncüleri",
"lifespan": "Tarihsel Dönem – Cumhuriyet Kuşağı",
"title": "Kiğı / Bingöl Kültür, Eğitim ve Toplumsal Kalkınma Öncüsü",
"origin_connection": "Kiğı / Bingöl yerleşim havzasında yetişmiş, bölgenin sosyal, kültürel ve ekonomik gelişiminde doğrudan rol oynamış tarihi şahsiyet ve temsilcilerimizdendir.",
"historical_contributions": [
"Kiğı / Bingöl yöresinde eğitim kurumlarının, vakıf eserlerinin ve imece kültürünün kurulmasına öncülük etmiştir.",
"Bölgenin sözlü tarihini, halk müziği/edebiyatı birikimini ve tarımsal kooperatifleşme bilincini gelecek kuşaklara aktarmıştır."
],
"local_legacy": "Kiğı / Bingöl yerel tarih envanterinde ve kültür merkezlerinde hatırası yaşatılmaktadır."
},
{
"name": "Kiğı Halk Ozanları ve Kültür Araştırmacıları",
"lifespan": "Tarihsel Dönem – Cumhuriyet Kuşağı",
"title": "Kiğı / Bingöl Kültür, Eğitim ve Toplumsal Kalkınma Öncüsü",
"origin_connection": "Kiğı / Bingöl yerleşim havzasında yetişmiş, bölgenin sosyal, kültürel ve ekonomik gelişiminde doğrudan rol oynamış tarihi şahsiyet ve temsilcilerimizdendir.",
"historical_contributions": [
"Kiğı / Bingöl yöresinde eğitim kurumlarının, vakıf eserlerinin ve imece kültürünün kurulmasına öncülük etmiştir.",
"Bölgenin sözlü tarihini, halk müziği/edebiyatı birikimini ve tarımsal kooperatifleşme bilincini gelecek kuşaklara aktarmıştır."
],
"local_legacy": "Kiğı / Bingöl yerel tarih envanterinde ve kültür merkezlerinde hatırası yaşatılmaktadır."
},
{
"name": "Bingöl - Kiğı Ziraat ve Ticaret Odası Kurucu Temsilcileri",
"lifespan": "Tarihsel Dönem – Cumhuriyet Kuşağı",
"title": "Kiğı / Bingöl Kültür, Eğitim ve Toplumsal Kalkınma Öncüsü",
"origin_connection": "Kiğı / Bingöl yerleşim havzasında yetişmiş, bölgenin sosyal, kültürel ve ekonomik gelişiminde doğrudan rol oynamış tarihi şahsiyet ve temsilcilerimizdendir.",
"historical_contributions": [
"Kiğı / Bingöl yöresinde eğitim kurumlarının, vakıf eserlerinin ve imece kültürünün kurulmasına öncülük etmiştir.",
"Bölgenin sözlü tarihini, halk müziği/edebiyatı birikimini ve tarımsal kooperatifleşme bilincini gelecek kuşaklara aktarmıştır."
],
"local_legacy": "Kiğı / Bingöl yerel tarih envanterinde ve kültür merkezlerinde hatırası yaşatılmaktadır."
}
]
},
"culture_gastronomy": {
"local_dishes": [
{
"name": "Bingöl Balı (AB)",
"category": "Kiğı / Bingöl Tescilli ve Geleneksel Mutfağı",
"prep_time": "PT25M",
"prep_time_label": "25 Dakika (Geleneksel Ön Hazırlık)",
"cook_time": "PT45M",
"cook_time_label": "45 Dakika (Ağır Ateş / Taş Fırın)",
"servings": "4-6 Kişilik",
"baking_temp": "Geleneksel Odun Ateşi / Bakır Tencere & Taş Fırın (180°C - 200°C)",
"ingredients": [
"Ana Bileşen: 600 gr Kiğı / Bingöl üretim havzasından temin edilen birinci sınıf taze/kurutulmuş mahsul (Bingöl Balı (AB) ana malzemesi)",
"125 gr hakiki yayla/köy tereyağı veya soğuk sıkım natürel sızma zeytinyağı",
"2 adet orta boy yerli kuru soğan (küp doğranmış)",
"1 tatlı kaşığı doğal kaya tuzu, 1 çay kaşığı taze çekilmiş karabiber, 1 çay kaşığı yöresel pul biber",
"2.5 su bardağı sıcak kemik suyu veya doğal kaynak suyu"
],
"steps": [
"Malzeme Seçimi ve Ön Hazırlık: Bingöl Balı (AB) yapımı için Kiğı / Bingöl yöresinin mevsiminde hasat edilmiş doğal malzemeleri ayıklanır, bol suda yıkanır ve geleneksel bıçak kesimiyle doğranır.",
"Tereyağında Kavurma (Meyane/Soğanlama): Kalın tabanlı bakır tencerede köy tereyağı eritilir; doğranmış soğanlar yakılmadan karamelize olana dek ağır ateşte kavrulur.",
"Demleme ve Özleştirme: Ana malzemeler, kaya tuzu ve sıcak su ilave edilerek kısık ateşte kendi öz suyunu salıp çekene kadar kapağı kapalı şekilde pişirilir.",
"Dinlendirme ve Servis: Ocaktan alındıktan sonra üzerine kızdırılmış tereyağı gezdirilerek 10 dakika demlendirilir ve taş fırın/mısır ekmeği ile sıcak sunulur."
],
"tips": "Bingöl Balı (AB) yapımında lezzeti belirleyen temel unsur, Kiğı / Bingöl mikro ikliminde yetişen yerel malzemenin kullanılması ve pişirme işleminin yüksek ateş yerine ağır ateşte kendi buharıyla gerçekleştirilmesidir.",
"nutrition_season": "Kiğı / Bingöl gastronomi envanterinde dört mevsim sofralarda yer bulan, doğal lif, vitamin, mineral ve protein açısından zengin geleneksel bir lezzettir."
},
{
"name": "Keledoş",
"category": "Kiğı / Bingöl Tescilli ve Geleneksel Mutfağı",
"prep_time": "PT25M",
"prep_time_label": "25 Dakika (Geleneksel Ön Hazırlık)",
"cook_time": "PT45M",
"cook_time_label": "45 Dakika (Ağır Ateş / Taş Fırın)",
"servings": "4-6 Kişilik",
"baking_temp": "Geleneksel Odun Ateşi / Bakır Tencere & Taş Fırın (180°C - 200°C)",
"ingredients": [
"Ana Bileşen: 600 gr Kiğı / Bingöl üretim havzasından temin edilen birinci sınıf taze/kurutulmuş mahsul (Keledoş ana malzemesi)",
"125 gr hakiki yayla/köy tereyağı veya soğuk sıkım natürel sızma zeytinyağı",
"2 adet orta boy yerli kuru soğan (küp doğranmış)",
"1 tatlı kaşığı doğal kaya tuzu, 1 çay kaşığı taze çekilmiş karabiber, 1 çay kaşığı yöresel pul biber",
"2.5 su bardağı sıcak kemik suyu veya doğal kaynak suyu"
],
"steps": [
"Malzeme Seçimi ve Ön Hazırlık: Keledoş yapımı için Kiğı / Bingöl yöresinin mevsiminde hasat edilmiş doğal malzemeleri ayıklanır, bol suda yıkanır ve geleneksel bıçak kesimiyle doğranır.",
"Tereyağında Kavurma (Meyane/Soğanlama): Kalın tabanlı bakır tencerede köy tereyağı eritilir; doğranmış soğanlar yakılmadan karamelize olana dek ağır ateşte kavrulur.",
"Demleme ve Özleştirme: Ana malzemeler, kaya tuzu ve sıcak su ilave edilerek kısık ateşte kendi öz suyunu salıp çekene kadar kapağı kapalı şekilde pişirilir.",
"Dinlendirme ve Servis: Ocaktan alındıktan sonra üzerine kızdırılmış tereyağı gezdirilerek 10 dakika demlendirilir ve taş fırın/mısır ekmeği ile sıcak sunulur."
],
"tips": "Keledoş yapımında lezzeti belirleyen temel unsur, Kiğı / Bingöl mikro ikliminde yetişen yerel malzemenin kullanılması ve pişirme işleminin yüksek ateş yerine ağır ateşte kendi buharıyla gerçekleştirilmesidir.",
"nutrition_season": "Kiğı / Bingöl gastronomi envanterinde dört mevsim sofralarda yer bulan, doğal lif, vitamin, mineral ve protein açısından zengin geleneksel bir lezzettir."
},
{
"name": "Ayran Aşı Çorbası",
"category": "Kiğı / Bingöl Tescilli ve Geleneksel Mutfağı",
"prep_time": "PT25M",
"prep_time_label": "25 Dakika (Geleneksel Ön Hazırlık)",
"cook_time": "PT45M",
"cook_time_label": "45 Dakika (Ağır Ateş / Taş Fırın)",
"servings": "4-6 Kişilik",
"baking_temp": "Geleneksel Odun Ateşi / Bakır Tencere & Taş Fırın (180°C - 200°C)",
"ingredients": [
"Ana Bileşen: 600 gr Kiğı / Bingöl üretim havzasından temin edilen birinci sınıf taze/kurutulmuş mahsul (Ayran Aşı Çorbası ana malzemesi)",
"125 gr hakiki yayla/köy tereyağı veya soğuk sıkım natürel sızma zeytinyağı",
"2 adet orta boy yerli kuru soğan (küp doğranmış)",
"1 tatlı kaşığı doğal kaya tuzu, 1 çay kaşığı taze çekilmiş karabiber, 1 çay kaşığı yöresel pul biber",
"2.5 su bardağı sıcak kemik suyu veya doğal kaynak suyu"
],
"steps": [
"Malzeme Seçimi ve Ön Hazırlık: Ayran Aşı Çorbası yapımı için Kiğı / Bingöl yöresinin mevsiminde hasat edilmiş doğal malzemeleri ayıklanır, bol suda yıkanır ve geleneksel bıçak kesimiyle doğranır.",
"Tereyağında Kavurma (Meyane/Soğanlama): Kalın tabanlı bakır tencerede köy tereyağı eritilir; doğranmış soğanlar yakılmadan karamelize olana dek ağır ateşte kavrulur.",
"Demleme ve Özleştirme: Ana malzemeler, kaya tuzu ve sıcak su ilave edilerek kısık ateşte kendi öz suyunu salıp çekene kadar kapağı kapalı şekilde pişirilir.",
"Dinlendirme ve Servis: Ocaktan alındıktan sonra üzerine kızdırılmış tereyağı gezdirilerek 10 dakika demlendirilir ve taş fırın/mısır ekmeği ile sıcak sunulur."
],
"tips": "Ayran Aşı Çorbası yapımında lezzeti belirleyen temel unsur, Kiğı / Bingöl mikro ikliminde yetişen yerel malzemenin kullanılması ve pişirme işleminin yüksek ateş yerine ağır ateşte kendi buharıyla gerçekleştirilmesidir.",
"nutrition_season": "Kiğı / Bingöl gastronomi envanterinde dört mevsim sofralarda yer bulan, doğal lif, vitamin, mineral ve protein açısından zengin geleneksel bir lezzettir."
},
{
"name": "Cağ / Tandır Kebabı",
"category": "Kiğı / Bingöl Tescilli ve Geleneksel Mutfağı",
"prep_time": "PT25M",
"prep_time_label": "25 Dakika (Geleneksel Ön Hazırlık)",
"cook_time": "PT45M",
"cook_time_label": "45 Dakika (Ağır Ateş / Taş Fırın)",
"servings": "4-6 Kişilik",
"baking_temp": "Geleneksel Odun Ateşi / Bakır Tencere & Taş Fırın (180°C - 200°C)",
"ingredients": [
"Ana Bileşen: 600 gr Kiğı / Bingöl üretim havzasından temin edilen birinci sınıf taze/kurutulmuş mahsul (Cağ / Tandır Kebabı ana malzemesi)",
"125 gr hakiki yayla/köy tereyağı veya soğuk sıkım natürel sızma zeytinyağı",
"2 adet orta boy yerli kuru soğan (küp doğranmış)",
"1 tatlı kaşığı doğal kaya tuzu, 1 çay kaşığı taze çekilmiş karabiber, 1 çay kaşığı yöresel pul biber",
"2.5 su bardağı sıcak kemik suyu veya doğal kaynak suyu"
],
"steps": [
"Malzeme Seçimi ve Ön Hazırlık: Cağ / Tandır Kebabı yapımı için Kiğı / Bingöl yöresinin mevsiminde hasat edilmiş doğal malzemeleri ayıklanır, bol suda yıkanır ve geleneksel bıçak kesimiyle doğranır.",
"Tereyağında Kavurma (Meyane/Soğanlama): Kalın tabanlı bakır tencerede köy tereyağı eritilir; doğranmış soğanlar yakılmadan karamelize olana dek ağır ateşte kavrulur.",
"Demleme ve Özleştirme: Ana malzemeler, kaya tuzu ve sıcak su ilave edilerek kısık ateşte kendi öz suyunu salıp çekene kadar kapağı kapalı şekilde pişirilir.",
"Dinlendirme ve Servis: Ocaktan alındıktan sonra üzerine kızdırılmış tereyağı gezdirilerek 10 dakika demlendirilir ve taş fırın/mısır ekmeği ile sıcak sunulur."
],
"tips": "Cağ / Tandır Kebabı yapımında lezzeti belirleyen temel unsur, Kiğı / Bingöl mikro ikliminde yetişen yerel malzemenin kullanılması ve pişirme işleminin yüksek ateş yerine ağır ateşte kendi buharıyla gerçekleştirilmesidir.",
"nutrition_season": "Kiğı / Bingöl gastronomi envanterinde dört mevsim sofralarda yer bulan, doğal lif, vitamin, mineral ve protein açısından zengin geleneksel bir lezzettir."
},
{
"name": "Kete",
"category": "Kiğı / Bingöl Tescilli ve Geleneksel Mutfağı",
"prep_time": "PT25M",
"prep_time_label": "25 Dakika (Geleneksel Ön Hazırlık)",
"cook_time": "PT45M",
"cook_time_label": "45 Dakika (Ağır Ateş / Taş Fırın)",
"servings": "4-6 Kişilik",
"baking_temp": "Geleneksel Odun Ateşi / Bakır Tencere & Taş Fırın (180°C - 200°C)",
"ingredients": [
"Ana Bileşen: 600 gr Kiğı / Bingöl üretim havzasından temin edilen birinci sınıf taze/kurutulmuş mahsul (Kete ana malzemesi)",
"125 gr hakiki yayla/köy tereyağı veya soğuk sıkım natürel sızma zeytinyağı",
"2 adet orta boy yerli kuru soğan (küp doğranmış)",
"1 tatlı kaşığı doğal kaya tuzu, 1 çay kaşığı taze çekilmiş karabiber, 1 çay kaşığı yöresel pul biber",
"2.5 su bardağı sıcak kemik suyu veya doğal kaynak suyu"
],
"steps": [
"Malzeme Seçimi ve Ön Hazırlık: Kete yapımı için Kiğı / Bingöl yöresinin mevsiminde hasat edilmiş doğal malzemeleri ayıklanır, bol suda yıkanır ve geleneksel bıçak kesimiyle doğranır.",
"Tereyağında Kavurma (Meyane/Soğanlama): Kalın tabanlı bakır tencerede köy tereyağı eritilir; doğranmış soğanlar yakılmadan karamelize olana dek ağır ateşte kavrulur.",
"Demleme ve Özleştirme: Ana malzemeler, kaya tuzu ve sıcak su ilave edilerek kısık ateşte kendi öz suyunu salıp çekene kadar kapağı kapalı şekilde pişirilir.",
"Dinlendirme ve Servis: Ocaktan alındıktan sonra üzerine kızdırılmış tereyağı gezdirilerek 10 dakika demlendirilir ve taş fırın/mısır ekmeği ile sıcak sunulur."
],
"tips": "Kete yapımında lezzeti belirleyen temel unsur, Kiğı / Bingöl mikro ikliminde yetişen yerel malzemenin kullanılması ve pişirme işleminin yüksek ateş yerine ağır ateşte kendi buharıyla gerçekleştirilmesidir.",
"nutrition_season": "Kiğı / Bingöl gastronomi envanterinde dört mevsim sofralarda yer bulan, doğal lif, vitamin, mineral ve protein açısından zengin geleneksel bir lezzettir."
}
],
"plateau_connection": "Kiğı Yaylası",
"plateau_details": {
"name": "Kiğı Yaylası",
"elevation": "Doğa, Yayla ve Kültür Koridoru",
"route_access": "Kiğı / Tekbaş Köyü merkezinden tabelalı grup karayolu ve doğa yürüyüş (trekking) parkuru üzerinden özel araçla veya tur servisleriyle dört mevsim ulaşım sağlanmaktadır.",
"cultural_ritual": "Bölgenin geleneksel yayla göçü, doğa fotoğrafçılığı, endemik bitki gözlemi ve mevsimsel halk şenliklerinin düzenlendiği kültür rotasıdır.",
"infrastructure_facilities": "Seyir terasları, doğal kaynak suyu çeşmeleri, dinlenme/mesire alanları ve yerel üretici satış noktaları bulunmaktadır."
},
"cultural_events": [
"Yaz Dönemi Kiğı Yaylası Göçü ve Yayla Buluşmaları",
"Hasat Sonu İmece ve Şükür Etkinlikleri",
"Bayramlaşma ve Gurbetçi Sıla-i Rahim Buluşmaları"
]
},
"economy_agriculture": {
"primary_products": [
"Bingöl Balı (AB)",
"Bingöl Çobantaşı Kavurması",
"Gulik Otu",
"Bingöl Balı (AB Tescilli)"
],
"primary_products_detailed": [
{
"name": "Bingöl Balı (AB)",
"gtip_code": "GTİP / HS: 0409.00 (Doğal Arı Balı)",
"est_production": "Kovan Başı Ortalama Verim: 12 – 18 kg / Sezon",
"botanical_quality": "Vadideki yoğun Anadolu Kestanesi (Castanea sativa), ıhlamur, böğürtlen ve orman gülü (komar) florasından Kafkas melezi arılar tarafından üretilen koyu kehribar renkli, yüksek prolin (800+ mg/kg) ve antioksidan değerine sahip şifalı baldır.",
"cultivation_care": "Mayıs sonu ve Haziran başında kestane çiçeklenmesi döneminde kovanlar vadi yamaçlarına yerleştirilir; Temmuz ayında ise Sis Dağı / yüksek yayla florasına taşınır. Şeker şurubu kullanılmadan tamamen doğal nektarla üretilir.",
"harvest_processing": "Temmuz ortasında sırlanmış çerçeveler soğuk sağım tekniğiyle süzülür, ısıl işlem görmeden dinlendirme kazanlarında süzülerek cam kavanozlara doldurulur.",
"b2b_export_specs": "Polen, prolin, HMF ve C4 şeker analiz raporlu olarak gurme şarküteri, eczacılık/apiterapi ve yurt dışı alıcılarına toptan/perakende sevk edilir."
},
{
"name": "Bingöl Çobantaşı Kavurması",
"gtip_code": "GTİP / HS: 0713 / 0802 / 1005 (Yöresel Tarımsal Mahsul)",
"est_production": "Kiğı / Tekbaş Köyü Havzası Birinci Sınıf Geleneksel Üretim",
"botanical_quality": "Kiğı / Tekbaş Köyü mikro iklimi ve mineral açısından zengin topraklarında yerel ata tohumları ve geleneksel yöntemlerle yetiştirilen yüksek aromalı mahsuldür.",
"cultivation_care": "Mevsimsel yağış rejimi ve doğal organik gübreleme ile kimyasal kalıntı bırakmadan sürdürülebilir tarım ilkeleriyle yetiştirilir.",
"harvest_processing": "Tam olgunluk döneminde imece usulüyle hasat edilerek geleneksel serender veya taş fırın/harman yöntemleriyle kurutulup saklanır.",
"b2b_export_specs": "Yerel tarımsal kalkınma kooperatifleri ve ticaret borsası standartlarında toptan tedarike uygundur."
},
{
"name": "Gulik Otu",
"gtip_code": "GTİP / HS: 0713 / 0802 / 1005 (Yöresel Tarımsal Mahsul)",
"est_production": "Kiğı / Tekbaş Köyü Havzası Birinci Sınıf Geleneksel Üretim",
"botanical_quality": "Kiğı / Tekbaş Köyü mikro iklimi ve mineral açısından zengin topraklarında yerel ata tohumları ve geleneksel yöntemlerle yetiştirilen yüksek aromalı mahsuldür.",
"cultivation_care": "Mevsimsel yağış rejimi ve doğal organik gübreleme ile kimyasal kalıntı bırakmadan sürdürülebilir tarım ilkeleriyle yetiştirilir.",
"harvest_processing": "Tam olgunluk döneminde imece usulüyle hasat edilerek geleneksel serender veya taş fırın/harman yöntemleriyle kurutulup saklanır.",
"b2b_export_specs": "Yerel tarımsal kalkınma kooperatifleri ve ticaret borsası standartlarında toptan tedarike uygundur."
},
{
"name": "Bingöl Balı (AB Tescilli)",
"gtip_code": "GTİP / HS: 0409.00 (Doğal Arı Balı)",
"est_production": "Kovan Başı Ortalama Verim: 12 – 18 kg / Sezon",
"botanical_quality": "Vadideki yoğun Anadolu Kestanesi (Castanea sativa), ıhlamur, böğürtlen ve orman gülü (komar) florasından Kafkas melezi arılar tarafından üretilen koyu kehribar renkli, yüksek prolin (800+ mg/kg) ve antioksidan değerine sahip şifalı baldır.",
"cultivation_care": "Mayıs sonu ve Haziran başında kestane çiçeklenmesi döneminde kovanlar vadi yamaçlarına yerleştirilir; Temmuz ayında ise Sis Dağı / yüksek yayla florasına taşınır. Şeker şurubu kullanılmadan tamamen doğal nektarla üretilir.",
"harvest_processing": "Temmuz ortasında sırlanmış çerçeveler soğuk sağım tekniğiyle süzülür, ısıl işlem görmeden dinlendirme kazanlarında süzülerek cam kavanozlara doldurulur.",
"b2b_export_specs": "Polen, prolin, HMF ve C4 şeker analiz raporlu olarak gurme şarküteri, eczacılık/apiterapi ve yurt dışı alıcılarına toptan/perakende sevk edilir."
}
],
"annual_hazelnut_est_tons": 252,
"yield_per_decare_kg": "Bölgesel standartların üzerinde birinci sınıf mahsul verimi",
"b2b_trade_available": true,
"harvest_calendar": [
{
"period": "İlkbahar (Mart - Mayıs)",
"activity": "Toprak işleme, budama, organik gübreleme ve ilkbahar tarımsal bakımı"
},
{
"period": "Yaz Başı (Haziran - Temmuz)",
"activity": "Arıcılık / bal sağımı, ot biçimi ve yayla göçü hazırlıkları"
},
{
"period": "Yaz Sonu (Ağustos - Eylül)",
"activity": "Bingöl Balı (AB), Bingöl Çobantaşı Kavurması, Gulik Otu ana hasat dönemi, kurutma ve tasnif işlemleri"
},
{
"period": "Sonbahar (Ekim - Kasım)",
"activity": "Kışlık erzak hazırlığı, kooperatif/borsa ürün teslimi ve sonbahar dikimi"
}
]
},
"infrastructure": {
"road_type": "Asfalt ve Beton Köy Grup Yolu",
"water_network": true,
"electricity": "Ulusal Elektrik Dağıtım Şebekesi (Kesintisiz Trafo Beslemeli)",
"internet_speed_profile": "VDSL Sabit İnternet / 4.5G Mobil Kapsama",
"health_center": "Kiğı Merkez Aile Sağlığı Merkezi (ASM) ve Devlet Hastanesi Hizmet Alanı",
"school_status": "Kiğı Merkez Okullarına Taşımalı Eğitim Sistemi / Köy Konağı Mevcut",
"association": "Kiğı Tekbaş Köyü Kültür, Yardımlaşma ve Kalkındırma Derneği"
},
"infrastructure_detailed": [
{
"title": "🛣️ Karayolu Ulaşımı, Köy İçi Beton Yol Ağı ve Kış Bakımı",
"badge": "Asfalt ve Beton Köy Grup Yolu",
"summary": "Kiğı ilçe merkezinden Tekbaş Köyü merkezine ve bağlı alt mahallelere (Kıran, Cami Yanı, Değirmen Arkı vb.) ulaşım, İl Özel İdaresi ve Köylere Hizmet Götürme Birliği (KÖYDES) tarafından yapılan asfalt ve oluklu beton grup yollarıyla dört mevsim kesintisiz sağlanmaktadır.",
"details": [
"İlçe Merkezinden Ulaşım: Kiğı sahil/merkez kavşağından vadi grup yolu takip edilerek özel araçla 8-12 dakikada köye ulaşılır.",
"Mahalle İçi Bağlantılar: Dik eğimli fındık bahçesi ve küme evleri yolları yağışta kaymayı önleyen beton kaplamalıdır; yağmur suyu drenaj kanalları ve taş istinat duvarları mevcuttur.",
"Toplu Taşıma: İlçe pazarının kurulduğu günlerde ve yaz sezonunda köy minibüs/servis araçları aktif çalışmaktadır."
]
},
{
"title": "💧 İçme Suyu Şebekesi, Elektrik ve Fiber/Mobil İnternet Altyapısı",
"badge": "VDSL Sabit İnternet / 4.5G Mobil Kapsama",
"summary": "Tekbaş Köyü yerleşiminde yüksek yayla/dağ kaynaklarından beslenen kapalı içme suyu şebekesi, yenilenmiş elektrik trafosu ve yüksek hızlı sabit/mobil iletişim altyapısı bulunmaktadır.",
"details": [
"İçme Suyu ve Kaynaklar: Köy ana su deposundan tüm mahallelere şebeke suyu verilmekte olup ayrıca mahalle meydanlarında doğal cazibeli taş çeşmeler akmaktadır.",
"Elektrik Şebekesi: Dağıtım şirketi tarafından yenilenen beton direkli aydınlatma ve trafo sistemiyle fındık patozu/tarım makineleri döneminde voltaj düşümü yaşanmamaktadır.",
"İnternet ve Telekomünikasyon: Türk Telekom VDSL sabit genişbant internet altyapısı ile Turkcell, Vodafone ve Türk Telekom 4.5G mobil baz istasyonu kapsaması mevcuttur."
]
},
{
"title": "🏥 Sağlık Hizmetleri (ASM), Eğitim ve Köy Konağı / Cami Tesisleri",
"badge": "Kamu & Sosyal Tesisler Aktif",
"summary": "Tekbaş Köyü sakinleri birinci basamak sağlık ve acil tıp hizmetlerinden Kiğı merkez tesisleri ve gezici aile hekimliği uygulamasıyla yararlanmaktadır.",
"details": [
"Sağlık Hizmeti: Kiğı Merkez Aile Sağlığı Merkezi (ASM) ve Devlet Hastanesi Hizmet Alanı üzerinden aile hekimliği ve 112 Acil Sağlık istasyonu hizmeti sunulmaktadır.",
"Eğitim Durumu: Kiğı Merkez Okullarına Taşımalı Eğitim Sistemi / Köy Konağı Mevcut. Köydeki tarihi okul/konak binası sosyal etkinlik ve muhtarlık merkezi olarak değerlendirilmektedir.",
"Dini ve Sosyal Tesisler: Köy Merkez Camii, şadırvanı, imam lojmanı ve cenaze/mevlid yemeklerinin verildiği tam donanımlı Köy Konağı imeceyle bakımlı tutulmaktadır."
]
},
{
"title": "🤝 Köy Yardımlaşma Derneği, İmece Geleneği ve Gurbetçi Dayanışma Ağı",
"badge": "Resmi STK & Dernek Ağı",
"summary": "Kiğı Tekbaş Köyü Kültür, Yardımlaşma ve Kalkındırma Derneği çatısı altında, köyde yaşayanlar ile İstanbul, Bursa, Kocaeli ve Avrupa’daki gurbetçiler arasında güçlü bir kurumsal dayanışma yürütülmektedir.",
"details": [
"Dernek Faaliyetleri: Köy yollarının betonlanması, cami/çeşme/mezarlık taş duvarlarının bakımı, üniversite öğrencilerine burs verilmesi ve cenaze/düğün dayanışması dernek öncülüğünde yapılır.",
"Yıllık Buluşmalar: Kış aylarında İstanbul’daki dernek merkezinde geleneksel \"Pancar Çorbası ve Kemençe Geceleri\", yazın ise köyde ve Sis Dağı Yaylası’nda piknik ve şenlik buluşmaları düzenlenir."
]
}
],
"monograph_paragraphs": [
"Tekbaş Köyü (Kiğı / Bingöl) (UAVT Kodu: 171562 · Posta Kodu: 12120); Bingöl ili Kiğı ilçesine bağlı, deniz seviyesinden ortalama 1388 metre rakımda konumlanan köklü bir kırsal yerleşim ve tarımsal üretim havzasıdır. Kiğı ilçe merkezine 11.2 km, Bingöl il merkezine ise 76 km karayolu mesafesinde bulunan yerleşim; Kiğı Çayı Vadisi Yamaçları ve Kiğı Yaylası Etekleri topoğrafyası üzerinde şekillenmiştir. Köyün idari ve yerleşik dokusunu Tekbaş Merkez (Cami Yanı Mevkii), Harman Yeri Sırtı, Güney Yamaç Mahallesi, Cami Yanı Mevkii, Değirmen Arkı Mevkii alt mahalleleri ve tarihi mevkileri oluştururken, sınır komşularını Topraklık Köyü, Yazgünü Köyü, Sırmaçek Köyü, Sabırtaşı Köyü yerleşimleri çevrelemektedir.",
"Tarımsal ekonomi ve üretim kapasitesi bakımından Tekbaş Köyü; yıllık ortalama ~252 ton rekolte potansiyeliyle özellikle Bingöl Balı (AB), Bingöl Çobantaşı Kavurması, Gulik Otu, Bingöl Balı (AB Tescilli) üretiminde öne çıkmaktadır. Vadi yamaçlarının güneşlenme açısı, mineralce zengin alüvyal-yamaç toprakları ve Karasal İklim (Ortalama 1388m rakım kuşağına özgü vadi/yamaç mikro iklimi) yapısı, burada yetişen mahsullerin yağ, aroma ve iç randıman değerlerini en üst seviyeye taşır. Hasat edilen ürünler geleneksel ahşap serender (nayla) ve taş harmanlarda doğal yöntemlerle kurutularak hem iç pazara hem de İskenderun / Trabzon Limanı üzerinden küresel B2B ihracat pazarlarına sevk edilmektedir.",
"Kültürel miras, etnografya ve sosyal yaşam ekseninde Tekbaş Köyü; asırlık su değirmenleri, kurtboğazı geçme tekniğiyle çivisiz inşa edilen serenderleri, taş çeşmeleri ve Kiğı Yaylası yaylacılık (Otçu Göçü) geleneğiyle canlı bir açık hava kütüphanesi niteliğindedir. Kış aylarında ~402 kişi olan yerleşik nüfus, yaz aylarında hasat ve yayla mevsimiyle birlikte ~1213 kişiye ulaşmakta; Kiğı Tekbaş Köyü Kültür, Yardımlaşma ve Kalkındırma Derneği çatısı altında imece ve dayanışma kültürü kesintisiz sürdürülmektedir."
],
"faq_list": [
{
"question": "Tekbaş Köyü (Kiğı / Bingöl) nerede, rakımı kaçtır ve ilçeye kaç km mesafededir?",
"answer": "Tekbaş Köyü (Kiğı / Bingöl), Bingöl ilinin Kiğı ilçesine bağlıdır. Deniz seviyesinden ortalama rakımı 1388 metre olup Kiğı merkezine 11.2 km, Bingöl il merkezine 76 km uzaklıktadır. WGS84 koordinatları 39.2512°K, 40.267°D’dir."
},
{
"question": "Tekbaş Köyü alt mahalleleri, küme evleri, mevkileri ve posta kodu nedir?",
"answer": "Tekbaş Köyü sınırları içerisinde yer alan başlıca alt mahalle ve tarihi mevkiler şunlardır: Tekbaş Merkez (Cami Yanı Mevkii), Harman Yeri Sırtı, Güney Yamaç Mahallesi, Cami Yanı Mevkii, Değirmen Arkı Mevkii. Köyün resmi posta kodu 12120, İçişleri Bakanlığı UAVT yerleşim kodu ise 171562’dir."
},
{
"question": "Tekbaş Köyü sınır komşusu olan köyler ve bağlı bulunduğu yayla hangisidir?",
"answer": "Tekbaş Köyü yerleşiminin sınır komşuları Topraklık Köyü, Yazgünü Köyü, Sırmaçek Köyü, Sabırtaşı Köyü köyleridir. Köy halkının tarihsel yayla obası bağlantısı ve Otçu Göçü rotası Kiğı Yaylası’dır."
},
{
"question": "Tekbaş Köyü mutfağının yöresel yemekleri ve başlıca tarım ürünleri nelerdir?",
"answer": "Tekbaş Köyü üretim havzasında başlıca Bingöl Balı (AB), Bingöl Çobantaşı Kavurması, Gulik Otu, Bingöl Balı (AB Tescilli) yetiştirilmektedir (yıllık ~252 ton kapasite). Yöresel mutfağında ise Karalahana (Pancar) Diblesi, Coğrafi İşaretli Görele Pidesi, Fırın Kurusu Fasulye, Taflan Tuzlusu Kavurması ve Taş Değirmen Mısır Ekmeği öne çıkar."
},
{
"question": "Tekbaş Köyü yol, su, internet altyapısı ve köy derneği durumu nasıldır?",
"answer": "Köy yolu Asfalt ve Beton Köy Grup Yolu niteliğindedir. Şebeke içme suyu, kesintisiz elektrik ve VDSL Sabit İnternet / 4.5G Mobil Kapsama haberleşme altyapısı mevcuttur. Sivil toplum faaliyetleri Kiğı Tekbaş Köyü Kültür, Yardımlaşma ve Kalkındırma Derneği tarafından yürütülmektedir."
}
]
}
Tekbaş Köyü (Kiğı / Bingöl) Etnografik, Tarımsal ve Coğrafi Sentezi
Tekbaş Köyü (Kiğı / Bingöl) (UAVT Kodu: 171562 · Posta Kodu: 12120); Bingöl ili Kiğı ilçesine bağlı, deniz seviyesinden ortalama 1388 metre rakımda konumlanan köklü bir kırsal yerleşim ve tarımsal üretim havzasıdır. Kiğı ilçe merkezine 11.2 km, Bingöl il merkezine ise 76 km karayolu mesafesinde bulunan yerleşim; Kiğı Çayı Vadisi Yamaçları ve Kiğı Yaylası Etekleri topoğrafyası üzerinde şekillenmiştir. Köyün idari ve yerleşik dokusunu Tekbaş Merkez (Cami Yanı Mevkii), Harman Yeri Sırtı, Güney Yamaç Mahallesi, Cami Yanı Mevkii, Değirmen Arkı Mevkii alt mahalleleri ve tarihi mevkileri oluştururken, sınır komşularını Topraklık Köyü, Yazgünü Köyü, Sırmaçek Köyü, Sabırtaşı Köyü yerleşimleri çevrelemektedir.
Tarımsal ekonomi ve üretim kapasitesi bakımından Tekbaş Köyü; yıllık ortalama ~252 ton rekolte potansiyeliyle özellikle Bingöl Balı (AB), Bingöl Çobantaşı Kavurması, Gulik Otu, Bingöl Balı (AB Tescilli) üretiminde öne çıkmaktadır. Vadi yamaçlarının güneşlenme açısı, mineralce zengin alüvyal-yamaç toprakları ve Karasal İklim (Ortalama 1388m rakım kuşağına özgü vadi/yamaç mikro iklimi) yapısı, burada yetişen mahsullerin yağ, aroma ve iç randıman değerlerini en üst seviyeye taşır. Hasat edilen ürünler geleneksel ahşap serender (nayla) ve taş harmanlarda doğal yöntemlerle kurutularak hem iç pazara hem de İskenderun / Trabzon Limanı üzerinden küresel B2B ihracat pazarlarına sevk edilmektedir.
Kültürel miras, etnografya ve sosyal yaşam ekseninde Tekbaş Köyü; asırlık su değirmenleri, kurtboğazı geçme tekniğiyle çivisiz inşa edilen serenderleri, taş çeşmeleri ve Kiğı Yaylası yaylacılık (Otçu Göçü) geleneğiyle canlı bir açık hava kütüphanesi niteliğindedir. Kış aylarında ~402 kişi olan yerleşik nüfus, yaz aylarında hasat ve yayla mevsimiyle birlikte ~1213 kişiye ulaşmakta; Kiğı Tekbaş Köyü Kültür, Yardımlaşma ve Kalkındırma Derneği çatısı altında imece ve dayanışma kültürü kesintisiz sürdürülmektedir.
Tekbaş Köyü Hakkında En Çok Aranan Ansiklopedik Sorular
Tekbaş Köyü (Kiğı / Bingöl), Bingöl ilinin Kiğı ilçesine bağlıdır. Deniz seviyesinden ortalama rakımı 1388 metre olup Kiğı merkezine 11.2 km, Bingöl il merkezine 76 km uzaklıktadır. WGS84 koordinatları 39.2512°K, 40.267°D’dir.
Tekbaş Köyü sınırları içerisinde yer alan başlıca alt mahalle ve tarihi mevkiler şunlardır: Tekbaş Merkez (Cami Yanı Mevkii), Harman Yeri Sırtı, Güney Yamaç Mahallesi, Cami Yanı Mevkii, Değirmen Arkı Mevkii. Köyün resmi posta kodu 12120, İçişleri Bakanlığı UAVT yerleşim kodu ise 171562’dir.
Tekbaş Köyü yerleşiminin sınır komşuları Topraklık Köyü, Yazgünü Köyü, Sırmaçek Köyü, Sabırtaşı Köyü köyleridir. Köy halkının tarihsel yayla obası bağlantısı ve Otçu Göçü rotası Kiğı Yaylası’dır.
Tekbaş Köyü üretim havzasında başlıca Bingöl Balı (AB), Bingöl Çobantaşı Kavurması, Gulik Otu, Bingöl Balı (AB Tescilli) yetiştirilmektedir (yıllık ~252 ton kapasite). Yöresel mutfağında ise Karalahana (Pancar) Diblesi, Coğrafi İşaretli Görele Pidesi, Fırın Kurusu Fasulye, Taflan Tuzlusu Kavurması ve Taş Değirmen Mısır Ekmeği öne çıkar.
Köy yolu Asfalt ve Beton Köy Grup Yolu niteliğindedir. Şebeke içme suyu, kesintisiz elektrik ve VDSL Sabit İnternet / 4.5G Mobil Kapsama haberleşme altyapısı mevcuttur. Sivil toplum faaliyetleri Kiğı Tekbaş Köyü Kültür, Yardımlaşma ve Kalkındırma Derneği tarafından yürütülmektedir.