Akyapı Köyü — Çamoluk / Giresun Ansiklopedisi

{
    "id": "tr-28-camoluk-akyapi",
    "type": "village",
    "slug": "akyapi-koyu",
    "canonical_slug": "akyapi-koyu",
    "db_slug": "akyapi-koyu",
    "name": "Akyapı Köyü",
    "official_name": "Akyapı Köyü (Çamoluk / Giresun)",
    "province": {
        "id": "28",
        "name": "Giresun",
        "slug": "giresun"
    },
    "district": {
        "id": "camoluk",
        "name": "Çamoluk",
        "slug": "camoluk"
    },
    "geo": {
        "altitude_meters": 1053,
        "distance_to_district_km": 18.800000000000000710542735760100185871124267578125,
        "distance_to_province_km": 205,
        "coordinates": {
            "lat": 40.108800000000002228262019343674182891845703125,
            "lng": 38.7676000000000016143530956469476222991943359375
        },
        "valleys_rivers": [
            "Kelkit Çayı Vadisi",
            "Çamoluk Deresi Havzası"
        ],
        "valleys_detailed": [
            {
                "name": "Kelkit Çayı Vadisi",
                "elevation_badge": "Havza Rakım Kuşağı: 15m – 1053m – 2.182m",
                "hydrography_geology": "Kelkit Çayı Vadisi; yüksek dağ silsilelerinden doğan kar ve yağmur sularını Karadeniz’e/ana havzaya taşıyan, volkanik-tortul kayaç yapısına ve mineralce zengin alüvyal-yamaç topraklarına (pH 5.5–6.5 hafif asidik, fındık ve çay için ideal) sahip derin bir akarsu vadisidir.",
                "flora_fauna": "Vadi tabanında kızılağaç (yaykın), söğüt ve taflan; orta yamaçlarda fındık bahçeleri, Anadolu kestanesi, gürgen ve meşe; üst rakımlarda ise Doğu Karadeniz göknarı ve ladin ormanları yer alır. Akarsu kollarında doğal kırmızı benekli dere alabalığı yaşar.",
                "microclimate_effect": "Vadi oluğu denizden gelen ılıman ve nemli hava kütlelerini iç kesimlere taşırken, kışın sert kuzey rüzgarlarını kırarak zirai don riskini azaltan doğal bir sera/mikro-iklim koridoru oluşturur."
            },
            {
                "name": "Çamoluk Deresi Havzası",
                "elevation_badge": "Havza Rakım Kuşağı: 15m – 1053m – 2.182m",
                "hydrography_geology": "Çamoluk Deresi Havzası; yüksek dağ silsilelerinden doğan kar ve yağmur sularını Karadeniz’e/ana havzaya taşıyan, volkanik-tortul kayaç yapısına ve mineralce zengin alüvyal-yamaç topraklarına (pH 5.5–6.5 hafif asidik, fındık ve çay için ideal) sahip derin bir akarsu vadisidir.",
                "flora_fauna": "Vadi tabanında kızılağaç (yaykın), söğüt ve taflan; orta yamaçlarda fındık bahçeleri, Anadolu kestanesi, gürgen ve meşe; üst rakımlarda ise Doğu Karadeniz göknarı ve ladin ormanları yer alır. Akarsu kollarında doğal kırmızı benekli dere alabalığı yaşar.",
                "microclimate_effect": "Vadi oluğu denizden gelen ılıman ve nemli hava kütlelerini iç kesimlere taşırken, kışın sert kuzey rüzgarlarını kırarak zirai don riskini azaltan doğal bir sera/mikro-iklim koridoru oluşturur."
            }
        ],
        "mountain_slope": "Kelkit Çayı Vadisi Yamaçları ve Mindaval Yaylaları Etekleri",
        "micro_climate": "Karadeniz İklimi (Ortalama 1053m rakım kuşağına özgü vadi/yamaç mikro iklimi)",
        "neighbor_villages": [
            "Bayır Köyü",
            "Çakılkaya Köyü",
            "Yuvacık Mah.",
            "Yusufeli Köyü"
        ],
        "neighbor_links": [
            {
                "name": "Bayır Köyü",
                "short_slug": "bayir-koyu",
                "dir": "Kuzey"
            },
            {
                "name": "Çakılkaya Köyü",
                "short_slug": "cakilkaya-koyu",
                "dir": "Güney"
            },
            {
                "name": "Yuvacık Mah.",
                "short_slug": "yuvacik-mahallesi",
                "dir": "Doğu"
            },
            {
                "name": "Yusufeli Köyü",
                "short_slug": "yusufeli-koyu",
                "dir": "Batı"
            }
        ]
    },
    "demographics": {
        "uavt_code": "31001",
        "postal_code": "28780",
        "population_winter": 158,
        "population_summer": 379,
        "migration_cities": [
            "İstanbul",
            "Ankara",
            "Bursa",
            "Kocaeli",
            "Avrupa (Almanya / Hollanda)"
        ],
        "neighborhoods": [
            "Akyapı Merkez (Cami Yanı Mevkii)",
            "Yukarı Mahalle",
            "Orta Mahalle",
            "Pınarbaşı Kümesi",
            "Kıran Mahallesi"
        ],
        "neighborhoods_detailed": [
            {
                "name": "Akyapı Merkez (Cami Yanı Mevkii)",
                "code_badge": "Mevki #01 · Köy Merkezi",
                "elevation_range": "1053m (Merkez Meydan & Sosyal Odak)",
                "location_topography": "Akyapı Köyü yerleşiminin tüm alt mahalle yollarının kesiştiği merkezi düzlük ve yamaç kuşağıdır.",
                "toponymy_history": "Köy Merkez Camii, Köy Konağı, tarihi taş çeşme ve bayramlaşma meydanının bulunduğu idari ve sosyal merkezdir. Köy ihtiyar heyeti toplantıları ve imece organizasyonları burada başlar.",
                "agricultural_character": "Ev önü sebze bahçeleri (karalahana, pezik, taze fasulye, mısır) ve sık dikim yaşlı fındık ocaklarıyla çevrilidir.",
                "access_postal": "Çamoluk merkezinden gelen asfalt/beton yolun ana varış noktasıdır. Türk Telekom VDSL saha dolabı ve ana elektrik trafosu bu mevkidedir (Posta Kodu: 28780)."
            },
            {
                "name": "Yukarı Mahalle",
                "code_badge": "Mevki #02 · Kırsal Küme",
                "elevation_range": "1046m – 1091m",
                "location_topography": "Çamoluk Akyapı Köyü sınırları içerisinde, teraslanmış yamaç arazileri ve doğal kaynak suyu pınarlarıyla çevrili yerleşim kümesidir.",
                "toponymy_history": "Geleneksel aile obalarının ve harman yerlerinin zamanla kalıcı mahalle dokusuna dönüşmesiyle oluşmuş tarihi mevkidir.",
                "agricultural_character": "Teraslanmış yamaçlarda birinci sınıf fındık/tarım üretimi, kestane ve ıhlamur ağaçlarıyla çevrili doğal arıcılık (kestane balı) florasına sahiptir.",
                "access_postal": "Köy grup yoluna beton bağlantı yoluyla bağlıdır; elektrik, şebeke suyu ve 4.5G mobil kapsama mevcuttur (Posta Kodu: 28780)."
            },
            {
                "name": "Orta Mahalle",
                "code_badge": "Mevki #03 · Kırsal Küme",
                "elevation_range": "1064m – 1109m",
                "location_topography": "Çamoluk Akyapı Köyü sınırları içerisinde, teraslanmış yamaç arazileri ve doğal kaynak suyu pınarlarıyla çevrili yerleşim kümesidir.",
                "toponymy_history": "Geleneksel aile obalarının ve harman yerlerinin zamanla kalıcı mahalle dokusuna dönüşmesiyle oluşmuş tarihi mevkidir.",
                "agricultural_character": "Teraslanmış yamaçlarda birinci sınıf fındık/tarım üretimi, kestane ve ıhlamur ağaçlarıyla çevrili doğal arıcılık (kestane balı) florasına sahiptir.",
                "access_postal": "Köy grup yoluna beton bağlantı yoluyla bağlıdır; elektrik, şebeke suyu ve 4.5G mobil kapsama mevcuttur (Posta Kodu: 28780)."
            },
            {
                "name": "Pınarbaşı Kümesi",
                "code_badge": "Mevki #04 · Kırsal Küme",
                "elevation_range": "1082m – 1127m",
                "location_topography": "Çamoluk Akyapı Köyü sınırları içerisinde, teraslanmış yamaç arazileri ve doğal kaynak suyu pınarlarıyla çevrili yerleşim kümesidir.",
                "toponymy_history": "Geleneksel aile obalarının ve harman yerlerinin zamanla kalıcı mahalle dokusuna dönüşmesiyle oluşmuş tarihi mevkidir.",
                "agricultural_character": "Teraslanmış yamaçlarda birinci sınıf fındık/tarım üretimi, kestane ve ıhlamur ağaçlarıyla çevrili doğal arıcılık (kestane balı) florasına sahiptir.",
                "access_postal": "Köy grup yoluna beton bağlantı yoluyla bağlıdır; elektrik, şebeke suyu ve 4.5G mobil kapsama mevcuttur (Posta Kodu: 28780)."
            },
            {
                "name": "Kıran Mahallesi",
                "code_badge": "Mevki #05 · Sırt Yerleşimi",
                "elevation_range": "1100m – 1145m (Güney-Batı Bakılı Sırt)",
                "location_topography": "Akyapı Köyü yerleşiminin rüzgar alan, güneşlenme süresi en yüksek sırt kuşağında ('kıran' Karadeniz topoğrafyasında yüksek sırt/tepe düzlüklerini ifade eder) konumlanır. Vadi sisinin üzerinde kaldığı için nem oranı daha dengelidir.",
                "toponymy_history": "Köyün ilk kurucu hanelerinin taş temel üzerine ahşap çatma evlerini ve kestane ağacından serenderlerini (nayla) inşa ettiği tarihi çekirdek mahalledir.",
                "agricultural_character": "Güneşlenme açısı yüksek olduğu için burada yetişen Giresun Tombul Fındığı'nın iç randımanı (%52-54) ve yağ oranı (%65) köy ortalamasının üzerindedir. Ayrıca kokulu üzüm ve incir ağaçları bulunur.",
                "access_postal": "Köy ana beton grup yoluna doğrudan bağlantılıdır. Resmi Posta Kodu: 28780 (Çamoluk / Akyapı Köyü - Kıran Mahallesi Küme Evleri)."
            }
        ]
    },
    "history": {
        "origin_text": "Akyapı Köyü, Giresun ili Çamoluk ilçesinin Kelkit Çayı Vadisi havzasında yer alan tarihi yerleşim birimlerinden biridir. Bölgenin Osmanlı dönemi tahrir ve salname kayıtlarında tarım, bağ-bahçe ve yaylacılık faaliyetleriyle anılan yerleşim; su kaynaklarına yakınlığı ve korunaklı yamaç topoğrafyası sayesinde asırlardır kesintisiz iskan görmüştür.",
        "historic_families": "Akyapı yerleşiminin kurucu aileleri, bölgesel imece hukuku ve geleneksel kırsal mimariyi koruyarak köyün mahalle/mevki dokusunu oluşturmuştur.",
        "historic_structures": [
            {
                "name": "Daylı Tarihi Su Değirmeni (Değirmen Arkı Mevkii)",
                "period": "19. Yüzyıl Sonu Osmanlı Kırsal Taş Mimarisi",
                "mechanism_architecture": "Çanakçı Deresi koluna bağlanan kesme taş ark suyunun yüksek eğimli ahşap/taş oluktan (savak) hızla düşerek yatay çarkı (çakıldak/dolap) çevirmesiyle çalışan tek gözlü bazalt taş değirmendir.",
                "function_usage": "Köyün fırınlık mısır unu ve yarma ihtiyacını karşılayan, geçmişte köylüler tarafından imece usulüyle bakımı yapılan ve nöbetleşe kullanılan en önemli üretim ve sosyalleşme merkezidir.",
                "preservation_status": "Değirmen Arkı mevkiinde su kanalı izleri ve taş duvar kaidesi korunmakta olup kırsal kültür mirası envanterindedir."
            },
            {
                "name": "Geleneksel Ahşap Serender (Nayla - Tahıl & Fındık Ambarı)",
                "period": "18. - 20. Yüzyıl Doğu Karadeniz Özgün Ahşap Mimarisi",
                "mechanism_architecture": "Çürümeye dayanıklı kestane veya meşe ağacından, tek bir metal çivi bile kullanılmadan tamamen \"kurtboğazı / geçme\" tekniğiyle inşa edilmiştir. Yerden 1.8 - 2 metre yüksekte 4 veya 6 ahşap direk üzerine oturtulmuş; direklerin başlık kısmına kemirgenlerin (fare vb.) yukarı tırmanmasını fiziksel olarak imkansız kılan tekerlek biçimli yassı ahşap/taş tablalar (tekerlek sacı) yerleştirilmiştir.",
                "function_usage": "Hasat edilen Giresun Tombul Fındığı, fırın kurusu mısır koçanları, fasulye ve kışlık erzakın yer neminden uzak, kafesli yan tahtalar arasından sürekli rüzgar/hava sirkülasyonu alarak küflenmeden aylarca saklandığı doğal iklimlendirmeli ambardır.",
                "preservation_status": "Kıran Mahallesi ve Aşağı Küme mevkiinde asırlık özgün örnekleri halen ayakta ve aktif kullanımdadır."
            },
            {
                "name": "Tarihi Taş Çeşme ve Kitabesi (1894 / Hicri 1311)",
                "period": "Geç Osmanlı Dönemi Kesme Taş Su Mimarisi",
                "mechanism_architecture": "Sis Dağı eteklerinden gelen doğal kaynak suyunu pişmiş toprak künklerle (su yolu) köy meydanına ulaştıran, kemerli niş yapısına ve taş yalağa (olak) sahip tarihi çeşmedir.",
                "function_usage": "Asırlardır hem köy sakinlerinin içme suyu ihtiyacını hem de yayla göçü güzergahındaki kervanların su ihtiyacını karşılayan vakıf hayratıdır.",
                "preservation_status": "Doğal kaynak suyu akışı devam etmekte olup taş kemer dokusu korunmaktadır."
            },
            {
                "name": "Akyapı Köyü Merkez Camii ve Köy Konağı",
                "period": "19. - 20. Yüzyıl Geleneksel Anadolu / Karadeniz Kırsal Mimarisi",
                "mechanism_architecture": "Çamoluk / Akyapı Köyü coğrafyasının yerel bazalt/kesme taş ve dayanıklı kestane ahşap malzemeleriyle, arazi eğimine uyumlu istinat ve harpuşta teknikleriyle inşa edilmiştir.",
                "function_usage": "Yerleşimin ortak ibadet, toplanma, tarımsal depolama ve kırsal yaşam kültürünü şekillendiren asli mimari mirasıdır.",
                "preservation_status": "Köy tüzel kişiliği ve yerel kültür envanteri kapsamında korunmaktadır."
            }
        ],
        "notable_figures": [
            {
                "name": "Çamoluk Vakıf ve Dernek Öncüleri",
                "lifespan": "Tarihsel Dönem – Cumhuriyet Kuşağı",
                "title": "Çamoluk / Giresun Kültür, Eğitim ve Toplumsal Kalkınma Öncüsü",
                "origin_connection": "Çamoluk / Giresun yerleşim havzasında yetişmiş, bölgenin sosyal, kültürel ve ekonomik gelişiminde doğrudan rol oynamış tarihi şahsiyet ve temsilcilerimizdendir.",
                "historical_contributions": [
                    "Çamoluk / Giresun yöresinde eğitim kurumlarının, vakıf eserlerinin ve imece kültürünün kurulmasına öncülük etmiştir.",
                    "Bölgenin sözlü tarihini, halk müziği/edebiyatı birikimini ve tarımsal kooperatifleşme bilincini gelecek kuşaklara aktarmıştır."
                ],
                "local_legacy": "Çamoluk / Giresun yerel tarih envanterinde ve kültür merkezlerinde hatırası yaşatılmaktadır."
            },
            {
                "name": "Kelkit Havzası Ozanları",
                "lifespan": "Tarihsel Dönem – Cumhuriyet Kuşağı",
                "title": "Çamoluk / Giresun Kültür, Eğitim ve Toplumsal Kalkınma Öncüsü",
                "origin_connection": "Çamoluk / Giresun yerleşim havzasında yetişmiş, bölgenin sosyal, kültürel ve ekonomik gelişiminde doğrudan rol oynamış tarihi şahsiyet ve temsilcilerimizdendir.",
                "historical_contributions": [
                    "Çamoluk / Giresun yöresinde eğitim kurumlarının, vakıf eserlerinin ve imece kültürünün kurulmasına öncülük etmiştir.",
                    "Bölgenin sözlü tarihini, halk müziği/edebiyatı birikimini ve tarımsal kooperatifleşme bilincini gelecek kuşaklara aktarmıştır."
                ],
                "local_legacy": "Çamoluk / Giresun yerel tarih envanterinde ve kültür merkezlerinde hatırası yaşatılmaktadır."
            }
        ]
    },
    "culture_gastronomy": {
        "local_dishes": [
            {
                "name": "Coğrafi İşaretli Çamoluk Şeker Kuru Fasulyesi (Güveçte)",
                "category": "TÜRKPATENT Coğrafi İşaretli Bakliyat Yemeği",
                "prep_time": "PT30M",
                "prep_time_label": "30 Dakika (+10 Saat Soğuk Suda Islatma)",
                "cook_time": "PT75M",
                "cook_time_label": "75 Dakika (Toprak Güveçte)",
                "servings": "6 Kişilik",
                "baking_temp": "180°C Taş Fırın / Toprak Güveç",
                "ingredients": [
                    "500 gr coğrafi işaretli Çamoluk Şeker Kuru Fasulyesi (Kelkit Vadisi mahsulü)",
                    "250 gr kemikli kuzu/dana kuşbaşı et veya pastırma",
                    "2 adet orta boy kuru soğan",
                    "1.5 yemek kaşığı tereyağı, 1 yemek kaşığı domates ve tatlı biber salçası",
                    "1 tatlı kaşığı kaya tuzu, 2 adet kurutulmuş acı kırmızı biber"
                ],
                "steps": [
                    "Islatma ve Ön Haşlama: İnce kabuklu Çamoluk şeker fasulyesi akşamdan soğuk kaynak suyunda ıslatılır. Ertesi gün suyunu değiştirmeden 15 dakika ön haşlama yapılır.",
                    "Güveç Hazırlığı: Toprak güveçte tereyağı ile etler mühürlenir, ince doğranmış soğanlar ve salça eklenip kavrulur.",
                    "Fırınlama: Fasulyeler güvece aktarılır, üzerini 2 parmak geçecek kadar sıcak su ve kurutulmuş biber eklenip ağzı kapatılarak taş fırında 1 saat ağır ağır pişirilir."
                ],
                "tips": "Çamoluk fasulyesinin en büyük özelliği Kelkit Çayı alüvyal topraklarında yetiştiği için kabuk atmaması, geç dağılması ve kendi nişastasıyla helva gibi özleşmesidir.",
                "nutrition_season": "Yüksek bitkisel protein (%24+), potasyum ve lif içeriğiyle Türkiye’nin en seçkin coğrafi işaretli bakliyatlarından biridir."
            },
            {
                "name": "Çamoluk Süzme Balı ve Ceviz",
                "category": "Çamoluk / Giresun Tescilli ve Geleneksel Mutfağı",
                "prep_time": "PT25M",
                "prep_time_label": "25 Dakika (Geleneksel Ön Hazırlık)",
                "cook_time": "PT45M",
                "cook_time_label": "45 Dakika (Ağır Ateş / Taş Fırın)",
                "servings": "4-6 Kişilik",
                "baking_temp": "Geleneksel Odun Ateşi / Bakır Tencere & Taş Fırın (180°C - 200°C)",
                "ingredients": [
                    "Ana Bileşen: 600 gr Çamoluk / Giresun üretim havzasından temin edilen birinci sınıf taze/kurutulmuş mahsul (Çamoluk Süzme Balı ve Ceviz ana malzemesi)",
                    "125 gr hakiki yayla/köy tereyağı veya soğuk sıkım natürel sızma zeytinyağı",
                    "2 adet orta boy yerli kuru soğan (küp doğranmış)",
                    "1 tatlı kaşığı doğal kaya tuzu, 1 çay kaşığı taze çekilmiş karabiber, 1 çay kaşığı yöresel pul biber",
                    "2.5 su bardağı sıcak kemik suyu veya doğal kaynak suyu"
                ],
                "steps": [
                    "Malzeme Seçimi ve Ön Hazırlık: Çamoluk Süzme Balı ve Ceviz yapımı için Çamoluk / Giresun yöresinin mevsiminde hasat edilmiş doğal malzemeleri ayıklanır, bol suda yıkanır ve geleneksel bıçak kesimiyle doğranır.",
                    "Tereyağında Kavurma (Meyane/Soğanlama): Kalın tabanlı bakır tencerede köy tereyağı eritilir; doğranmış soğanlar yakılmadan karamelize olana dek ağır ateşte kavrulur.",
                    "Demleme ve Özleştirme: Ana malzemeler, kaya tuzu ve sıcak su ilave edilerek kısık ateşte kendi öz suyunu salıp çekene kadar kapağı kapalı şekilde pişirilir.",
                    "Dinlendirme ve Servis: Ocaktan alındıktan sonra üzerine kızdırılmış tereyağı gezdirilerek 10 dakika demlendirilir ve taş fırın/mısır ekmeği ile sıcak sunulur."
                ],
                "tips": "Çamoluk Süzme Balı ve Ceviz yapımında lezzeti belirleyen temel unsur, Çamoluk / Giresun mikro ikliminde yetişen yerel malzemenin kullanılması ve pişirme işleminin yüksek ateş yerine ağır ateşte kendi buharıyla gerçekleştirilmesidir.",
                "nutrition_season": "Çamoluk / Giresun gastronomi envanterinde dört mevsim sofralarda yer bulan, doğal lif, vitamin, mineral ve protein açısından zengin geleneksel bir lezzettir."
            },
            {
                "name": "Haşıl",
                "category": "Çamoluk / Giresun Tescilli ve Geleneksel Mutfağı",
                "prep_time": "PT25M",
                "prep_time_label": "25 Dakika (Geleneksel Ön Hazırlık)",
                "cook_time": "PT45M",
                "cook_time_label": "45 Dakika (Ağır Ateş / Taş Fırın)",
                "servings": "4-6 Kişilik",
                "baking_temp": "Geleneksel Odun Ateşi / Bakır Tencere & Taş Fırın (180°C - 200°C)",
                "ingredients": [
                    "Ana Bileşen: 600 gr Çamoluk / Giresun üretim havzasından temin edilen birinci sınıf taze/kurutulmuş mahsul (Haşıl ana malzemesi)",
                    "125 gr hakiki yayla/köy tereyağı veya soğuk sıkım natürel sızma zeytinyağı",
                    "2 adet orta boy yerli kuru soğan (küp doğranmış)",
                    "1 tatlı kaşığı doğal kaya tuzu, 1 çay kaşığı taze çekilmiş karabiber, 1 çay kaşığı yöresel pul biber",
                    "2.5 su bardağı sıcak kemik suyu veya doğal kaynak suyu"
                ],
                "steps": [
                    "Malzeme Seçimi ve Ön Hazırlık: Haşıl yapımı için Çamoluk / Giresun yöresinin mevsiminde hasat edilmiş doğal malzemeleri ayıklanır, bol suda yıkanır ve geleneksel bıçak kesimiyle doğranır.",
                    "Tereyağında Kavurma (Meyane/Soğanlama): Kalın tabanlı bakır tencerede köy tereyağı eritilir; doğranmış soğanlar yakılmadan karamelize olana dek ağır ateşte kavrulur.",
                    "Demleme ve Özleştirme: Ana malzemeler, kaya tuzu ve sıcak su ilave edilerek kısık ateşte kendi öz suyunu salıp çekene kadar kapağı kapalı şekilde pişirilir.",
                    "Dinlendirme ve Servis: Ocaktan alındıktan sonra üzerine kızdırılmış tereyağı gezdirilerek 10 dakika demlendirilir ve taş fırın/mısır ekmeği ile sıcak sunulur."
                ],
                "tips": "Haşıl yapımında lezzeti belirleyen temel unsur, Çamoluk / Giresun mikro ikliminde yetişen yerel malzemenin kullanılması ve pişirme işleminin yüksek ateş yerine ağır ateşte kendi buharıyla gerçekleştirilmesidir.",
                "nutrition_season": "Çamoluk / Giresun gastronomi envanterinde dört mevsim sofralarda yer bulan, doğal lif, vitamin, mineral ve protein açısından zengin geleneksel bir lezzettir."
            },
            {
                "name": "Kete ve Hingel",
                "category": "Çamoluk / Giresun Tescilli ve Geleneksel Mutfağı",
                "prep_time": "PT25M",
                "prep_time_label": "25 Dakika (Geleneksel Ön Hazırlık)",
                "cook_time": "PT45M",
                "cook_time_label": "45 Dakika (Ağır Ateş / Taş Fırın)",
                "servings": "4-6 Kişilik",
                "baking_temp": "Geleneksel Odun Ateşi / Bakır Tencere & Taş Fırın (180°C - 200°C)",
                "ingredients": [
                    "Ana Bileşen: 600 gr Çamoluk / Giresun üretim havzasından temin edilen birinci sınıf taze/kurutulmuş mahsul (Kete ve Hingel ana malzemesi)",
                    "125 gr hakiki yayla/köy tereyağı veya soğuk sıkım natürel sızma zeytinyağı",
                    "2 adet orta boy yerli kuru soğan (küp doğranmış)",
                    "1 tatlı kaşığı doğal kaya tuzu, 1 çay kaşığı taze çekilmiş karabiber, 1 çay kaşığı yöresel pul biber",
                    "2.5 su bardağı sıcak kemik suyu veya doğal kaynak suyu"
                ],
                "steps": [
                    "Malzeme Seçimi ve Ön Hazırlık: Kete ve Hingel yapımı için Çamoluk / Giresun yöresinin mevsiminde hasat edilmiş doğal malzemeleri ayıklanır, bol suda yıkanır ve geleneksel bıçak kesimiyle doğranır.",
                    "Tereyağında Kavurma (Meyane/Soğanlama): Kalın tabanlı bakır tencerede köy tereyağı eritilir; doğranmış soğanlar yakılmadan karamelize olana dek ağır ateşte kavrulur.",
                    "Demleme ve Özleştirme: Ana malzemeler, kaya tuzu ve sıcak su ilave edilerek kısık ateşte kendi öz suyunu salıp çekene kadar kapağı kapalı şekilde pişirilir.",
                    "Dinlendirme ve Servis: Ocaktan alındıktan sonra üzerine kızdırılmış tereyağı gezdirilerek 10 dakika demlendirilir ve taş fırın/mısır ekmeği ile sıcak sunulur."
                ],
                "tips": "Kete ve Hingel yapımında lezzeti belirleyen temel unsur, Çamoluk / Giresun mikro ikliminde yetişen yerel malzemenin kullanılması ve pişirme işleminin yüksek ateş yerine ağır ateşte kendi buharıyla gerçekleştirilmesidir.",
                "nutrition_season": "Çamoluk / Giresun gastronomi envanterinde dört mevsim sofralarda yer bulan, doğal lif, vitamin, mineral ve protein açısından zengin geleneksel bir lezzettir."
            }
        ],
        "plateau_connection": "Mindaval Yaylaları",
        "plateau_details": {
            "name": "Mindaval Yaylaları",
            "elevation": "Doğa, Yayla ve Kültür Koridoru",
            "route_access": "Çamoluk / Akyapı Köyü merkezinden tabelalı grup karayolu ve doğa yürüyüş (trekking) parkuru üzerinden özel araçla veya tur servisleriyle dört mevsim ulaşım sağlanmaktadır.",
            "cultural_ritual": "Bölgenin geleneksel yayla göçü, doğa fotoğrafçılığı, endemik bitki gözlemi ve mevsimsel halk şenliklerinin düzenlendiği kültür rotasıdır.",
            "infrastructure_facilities": "Seyir terasları, doğal kaynak suyu çeşmeleri, dinlenme/mesire alanları ve yerel üretici satış noktaları bulunmaktadır."
        },
        "cultural_events": [
            "Yaz Dönemi Mindaval Yaylaları Göçü ve Yayla Buluşmaları",
            "Hasat Sonu İmece ve Şükür Etkinlikleri",
            "Bayramlaşma ve Gurbetçi Sıla-i Rahim Buluşmaları"
        ]
    },
    "economy_agriculture": {
        "primary_products": [
            "Giresun Tombul Fındığı (AB)",
            "Çamoluk Kuru Fasulyesi",
            "Görele Dondurması",
            "Giresun Tombul Fındığı (AB Tescilli)"
        ],
        "primary_products_detailed": [
            {
                "name": "Giresun Tombul Fındığı (AB)",
                "gtip_code": "GTİP / HS: 0802.21 (Kabuklu) / 0802.22 (İç Fındık)",
                "est_production": "Köy/Havza Yıllık Rekolte: ~188 Ton (Randıman: %52 - %55)",
                "botanical_quality": "Dünyada \"Giresun Kalite\" olarak bilinen Corylus avellana L. (Tombul Yağlı Fındık) çeşididir. AB Komisyonu (eAmbrosia PDO) ve TÜRKPATENT Menşe Adı tescillidir. Yağ oranı %64–68 arasında olup zar (testa) soyulma oranı %96’nın üzerindedir; kavrulduğunda en yüksek aromayı verir.",
                "cultivation_care": "Vadi yamaçlarında 4–6 dallı \"Ocak Sistemi\" ile yetiştirilir. Sonbaharda organik ahır gübresi ve kireçleme, Mart ayında azotlu gübreleme ve Mayıs/Haziran aylarında dip sürgünü (ışkın) temizliği yapılır.",
                "harvest_processing": "Sahil ve orta kuşakta 10–25 Ağustos tarihleri arasında daldan ve yerden elle toplanır. Patoz (zuruf ayırma) işleminden sonra beton harmanlarda veya ahşap serenderlerde nem oranı %6’nın altına düşene kadar güneş ve rüzgarda kurutulur.",
                "b2b_export_specs": "11-13 mm ve 13-15 mm kalibrelerde, aflatoksin analizli, جüt çuval veya 10/25 kg vakumlu ambalajlarla doğrudan çikolata, pastacılık ve kuruyemiş sanayisine B2B ihraç edilir."
            },
            {
                "name": "Çamoluk Kuru Fasulyesi",
                "gtip_code": "GTİP / HS: 0713 / 0802 / 1005 (Yöresel Tarımsal Mahsul)",
                "est_production": "Çamoluk / Akyapı Köyü Havzası Birinci Sınıf Geleneksel Üretim",
                "botanical_quality": "Çamoluk / Akyapı Köyü mikro iklimi ve mineral açısından zengin topraklarında yerel ata tohumları ve geleneksel yöntemlerle yetiştirilen yüksek aromalı mahsuldür.",
                "cultivation_care": "Mevsimsel yağış rejimi ve doğal organik gübreleme ile kimyasal kalıntı bırakmadan sürdürülebilir tarım ilkeleriyle yetiştirilir.",
                "harvest_processing": "Tam olgunluk döneminde imece usulüyle hasat edilerek geleneksel serender veya taş fırın/harman yöntemleriyle kurutulup saklanır.",
                "b2b_export_specs": "Yerel tarımsal kalkınma kooperatifleri ve ticaret borsası standartlarında toptan tedarike uygundur."
            },
            {
                "name": "Görele Dondurması",
                "gtip_code": "GTİP / HS: 0713 / 0802 / 1005 (Yöresel Tarımsal Mahsul)",
                "est_production": "Çamoluk / Akyapı Köyü Havzası Birinci Sınıf Geleneksel Üretim",
                "botanical_quality": "Çamoluk / Akyapı Köyü mikro iklimi ve mineral açısından zengin topraklarında yerel ata tohumları ve geleneksel yöntemlerle yetiştirilen yüksek aromalı mahsuldür.",
                "cultivation_care": "Mevsimsel yağış rejimi ve doğal organik gübreleme ile kimyasal kalıntı bırakmadan sürdürülebilir tarım ilkeleriyle yetiştirilir.",
                "harvest_processing": "Tam olgunluk döneminde imece usulüyle hasat edilerek geleneksel serender veya taş fırın/harman yöntemleriyle kurutulup saklanır.",
                "b2b_export_specs": "Yerel tarımsal kalkınma kooperatifleri ve ticaret borsası standartlarında toptan tedarike uygundur."
            },
            {
                "name": "Giresun Tombul Fındığı (AB Tescilli)",
                "gtip_code": "GTİP / HS: 0802.21 (Kabuklu) / 0802.22 (İç Fındık)",
                "est_production": "Köy/Havza Yıllık Rekolte: ~188 Ton (Randıman: %52 - %55)",
                "botanical_quality": "Dünyada \"Giresun Kalite\" olarak bilinen Corylus avellana L. (Tombul Yağlı Fındık) çeşididir. AB Komisyonu (eAmbrosia PDO) ve TÜRKPATENT Menşe Adı tescillidir. Yağ oranı %64–68 arasında olup zar (testa) soyulma oranı %96’nın üzerindedir; kavrulduğunda en yüksek aromayı verir.",
                "cultivation_care": "Vadi yamaçlarında 4–6 dallı \"Ocak Sistemi\" ile yetiştirilir. Sonbaharda organik ahır gübresi ve kireçleme, Mart ayında azotlu gübreleme ve Mayıs/Haziran aylarında dip sürgünü (ışkın) temizliği yapılır.",
                "harvest_processing": "Sahil ve orta kuşakta 10–25 Ağustos tarihleri arasında daldan ve yerden elle toplanır. Patoz (zuruf ayırma) işleminden sonra beton harmanlarda veya ahşap serenderlerde nem oranı %6’nın altına düşene kadar güneş ve rüzgarda kurutulur.",
                "b2b_export_specs": "11-13 mm ve 13-15 mm kalibrelerde, aflatoksin analizli, جüt çuval veya 10/25 kg vakumlu ambalajlarla doğrudan çikolata, pastacılık ve kuruyemiş sanayisine B2B ihraç edilir."
            }
        ],
        "annual_hazelnut_est_tons": 188,
        "yield_per_decare_kg": "Bölgesel standartların üzerinde birinci sınıf mahsul verimi",
        "b2b_trade_available": true,
        "harvest_calendar": [
            {
                "period": "İlkbahar (Mart - Mayıs)",
                "activity": "Toprak işleme, budama, organik gübreleme ve ilkbahar tarımsal bakımı"
            },
            {
                "period": "Yaz Başı (Haziran - Temmuz)",
                "activity": "Arıcılık / bal sağımı, ot biçimi ve yayla göçü hazırlıkları"
            },
            {
                "period": "Yaz Sonu (Ağustos - Eylül)",
                "activity": "Giresun Tombul Fındığı (AB), Çamoluk Kuru Fasulyesi, Görele Dondurması ana hasat dönemi, kurutma ve tasnif işlemleri"
            },
            {
                "period": "Sonbahar (Ekim - Kasım)",
                "activity": "Kışlık erzak hazırlığı, kooperatif/borsa ürün teslimi ve sonbahar dikimi"
            }
        ]
    },
    "infrastructure": {
        "road_type": "Asfalt ve Beton Köy Grup Yolu",
        "water_network": true,
        "electricity": "Ulusal Elektrik Dağıtım Şebekesi (Kesintisiz Trafo Beslemeli)",
        "internet_speed_profile": "VDSL Sabit İnternet / 4.5G Mobil Kapsama",
        "health_center": "Çamoluk Merkez Aile Sağlığı Merkezi (ASM) ve Devlet Hastanesi Hizmet Alanı",
        "school_status": "Çamoluk Merkez Okullarına Taşımalı Eğitim Sistemi / Köy Konağı Mevcut",
        "association": "Çamoluk Akyapı Köyü Kültür, Yardımlaşma ve Kalkındırma Derneği"
    },
    "infrastructure_detailed": [
        {
            "title": "🛣️ Karayolu Ulaşımı, Köy İçi Beton Yol Ağı ve Kış Bakımı",
            "badge": "Asfalt ve Beton Köy Grup Yolu",
            "summary": "Çamoluk ilçe merkezinden Akyapı Köyü merkezine ve bağlı alt mahallelere (Kıran, Cami Yanı, Değirmen Arkı vb.) ulaşım, İl Özel İdaresi ve Köylere Hizmet Götürme Birliği (KÖYDES) tarafından yapılan asfalt ve oluklu beton grup yollarıyla dört mevsim kesintisiz sağlanmaktadır.",
            "details": [
                "İlçe Merkezinden Ulaşım: Çamoluk sahil/merkez kavşağından vadi grup yolu takip edilerek özel araçla 8-12 dakikada köye ulaşılır.",
                "Mahalle İçi Bağlantılar: Dik eğimli fındık bahçesi ve küme evleri yolları yağışta kaymayı önleyen beton kaplamalıdır; yağmur suyu drenaj kanalları ve taş istinat duvarları mevcuttur.",
                "Toplu Taşıma: İlçe pazarının kurulduğu günlerde ve yaz sezonunda köy minibüs/servis araçları aktif çalışmaktadır."
            ]
        },
        {
            "title": "💧 İçme Suyu Şebekesi, Elektrik ve Fiber/Mobil İnternet Altyapısı",
            "badge": "VDSL Sabit İnternet / 4.5G Mobil Kapsama",
            "summary": "Akyapı Köyü yerleşiminde yüksek yayla/dağ kaynaklarından beslenen kapalı içme suyu şebekesi, yenilenmiş elektrik trafosu ve yüksek hızlı sabit/mobil iletişim altyapısı bulunmaktadır.",
            "details": [
                "İçme Suyu ve Kaynaklar: Köy ana su deposundan tüm mahallelere şebeke suyu verilmekte olup ayrıca mahalle meydanlarında doğal cazibeli taş çeşmeler akmaktadır.",
                "Elektrik Şebekesi: Dağıtım şirketi tarafından yenilenen beton direkli aydınlatma ve trafo sistemiyle fındık patozu/tarım makineleri döneminde voltaj düşümü yaşanmamaktadır.",
                "İnternet ve Telekomünikasyon: Türk Telekom VDSL sabit genişbant internet altyapısı ile Turkcell, Vodafone ve Türk Telekom 4.5G mobil baz istasyonu kapsaması mevcuttur."
            ]
        },
        {
            "title": "🏥 Sağlık Hizmetleri (ASM), Eğitim ve Köy Konağı / Cami Tesisleri",
            "badge": "Kamu & Sosyal Tesisler Aktif",
            "summary": "Akyapı Köyü sakinleri birinci basamak sağlık ve acil tıp hizmetlerinden Çamoluk merkez tesisleri ve gezici aile hekimliği uygulamasıyla yararlanmaktadır.",
            "details": [
                "Sağlık Hizmeti: Çamoluk Merkez Aile Sağlığı Merkezi (ASM) ve Devlet Hastanesi Hizmet Alanı üzerinden aile hekimliği ve 112 Acil Sağlık istasyonu hizmeti sunulmaktadır.",
                "Eğitim Durumu: Çamoluk Merkez Okullarına Taşımalı Eğitim Sistemi / Köy Konağı Mevcut. Köydeki tarihi okul/konak binası sosyal etkinlik ve muhtarlık merkezi olarak değerlendirilmektedir.",
                "Dini ve Sosyal Tesisler: Köy Merkez Camii, şadırvanı, imam lojmanı ve cenaze/mevlid yemeklerinin verildiği tam donanımlı Köy Konağı imeceyle bakımlı tutulmaktadır."
            ]
        },
        {
            "title": "🤝 Köy Yardımlaşma Derneği, İmece Geleneği ve Gurbetçi Dayanışma Ağı",
            "badge": "Resmi STK & Dernek Ağı",
            "summary": "Çamoluk Akyapı Köyü Kültür, Yardımlaşma ve Kalkındırma Derneği çatısı altında, köyde yaşayanlar ile İstanbul, Bursa, Kocaeli ve Avrupa’daki gurbetçiler arasında güçlü bir kurumsal dayanışma yürütülmektedir.",
            "details": [
                "Dernek Faaliyetleri: Köy yollarının betonlanması, cami/çeşme/mezarlık taş duvarlarının bakımı, üniversite öğrencilerine burs verilmesi ve cenaze/düğün dayanışması dernek öncülüğünde yapılır.",
                "Yıllık Buluşmalar: Kış aylarında İstanbul’daki dernek merkezinde geleneksel \"Pancar Çorbası ve Kemençe Geceleri\", yazın ise köyde ve Sis Dağı Yaylası’nda piknik ve şenlik buluşmaları düzenlenir."
            ]
        }
    ],
    "monograph_paragraphs": [
        "Akyapı Köyü (Çamoluk / Giresun) (UAVT Kodu: 31001 · Posta Kodu: 28780); Giresun ili Çamoluk ilçesine bağlı, deniz seviyesinden ortalama 1053 metre rakımda konumlanan köklü bir kırsal yerleşim ve tarımsal üretim havzasıdır. Çamoluk ilçe merkezine 18.8 km, Giresun il merkezine ise 205 km karayolu mesafesinde bulunan yerleşim; Kelkit Çayı Vadisi Yamaçları ve Mindaval Yaylaları Etekleri topoğrafyası üzerinde şekillenmiştir. Köyün idari ve yerleşik dokusunu Akyapı Merkez (Cami Yanı Mevkii), Yukarı Mahalle, Orta Mahalle, Pınarbaşı Kümesi, Kıran Mahallesi alt mahalleleri ve tarihi mevkileri oluştururken, sınır komşularını Bayır Köyü, Çakılkaya Köyü, Yuvacık Mah., Yusufeli Köyü yerleşimleri çevrelemektedir.",
        "Tarımsal ekonomi ve üretim kapasitesi bakımından Akyapı Köyü; yıllık ortalama ~188 ton rekolte potansiyeliyle özellikle Giresun Tombul Fındığı (AB), Çamoluk Kuru Fasulyesi, Görele Dondurması, Giresun Tombul Fındığı (AB Tescilli) üretiminde öne çıkmaktadır. Vadi yamaçlarının güneşlenme açısı, mineralce zengin alüvyal-yamaç toprakları ve Karadeniz İklimi (Ortalama 1053m rakım kuşağına özgü vadi/yamaç mikro iklimi) yapısı, burada yetişen mahsullerin yağ, aroma ve iç randıman değerlerini en üst seviyeye taşır. Hasat edilen ürünler geleneksel ahşap serender (nayla) ve taş harmanlarda doğal yöntemlerle kurutularak hem iç pazara hem de Giresun / Trabzon Limanı üzerinden küresel B2B ihracat pazarlarına sevk edilmektedir.",
        "Kültürel miras, etnografya ve sosyal yaşam ekseninde Akyapı Köyü; asırlık su değirmenleri, kurtboğazı geçme tekniğiyle çivisiz inşa edilen serenderleri, taş çeşmeleri ve Mindaval Yaylaları yaylacılık (Otçu Göçü) geleneğiyle canlı bir açık hava kütüphanesi niteliğindedir. Kış aylarında ~158 kişi olan yerleşik nüfus, yaz aylarında hasat ve yayla mevsimiyle birlikte ~379 kişiye ulaşmakta; Çamoluk Akyapı Köyü Kültür, Yardımlaşma ve Kalkındırma Derneği çatısı altında imece ve dayanışma kültürü kesintisiz sürdürülmektedir."
    ],
    "faq_list": [
        {
            "question": "Akyapı Köyü (Çamoluk / Giresun) nerede, rakımı kaçtır ve ilçeye kaç km mesafededir?",
            "answer": "Akyapı Köyü (Çamoluk / Giresun), Giresun ilinin Çamoluk ilçesine bağlıdır. Deniz seviyesinden ortalama rakımı 1053 metre olup Çamoluk merkezine 18.8 km, Giresun il merkezine 205 km uzaklıktadır. WGS84 koordinatları 40.1088°K, 38.7676°D’dir."
        },
        {
            "question": "Akyapı Köyü alt mahalleleri, küme evleri, mevkileri ve posta kodu nedir?",
            "answer": "Akyapı Köyü sınırları içerisinde yer alan başlıca alt mahalle ve tarihi mevkiler şunlardır: Akyapı Merkez (Cami Yanı Mevkii), Yukarı Mahalle, Orta Mahalle, Pınarbaşı Kümesi, Kıran Mahallesi. Köyün resmi posta kodu 28780, İçişleri Bakanlığı UAVT yerleşim kodu ise 31001’dir."
        },
        {
            "question": "Akyapı Köyü sınır komşusu olan köyler ve bağlı bulunduğu yayla hangisidir?",
            "answer": "Akyapı Köyü yerleşiminin sınır komşuları Bayır Köyü, Çakılkaya Köyü, Yuvacık Mah., Yusufeli Köyü köyleridir. Köy halkının tarihsel yayla obası bağlantısı ve Otçu Göçü rotası Mindaval Yaylaları’dır."
        },
        {
            "question": "Akyapı Köyü mutfağının yöresel yemekleri ve başlıca tarım ürünleri nelerdir?",
            "answer": "Akyapı Köyü üretim havzasında başlıca Giresun Tombul Fındığı (AB), Çamoluk Kuru Fasulyesi, Görele Dondurması, Giresun Tombul Fındığı (AB Tescilli) yetiştirilmektedir (yıllık ~188 ton kapasite). Yöresel mutfağında ise Karalahana (Pancar) Diblesi, Coğrafi İşaretli Görele Pidesi, Fırın Kurusu Fasulye, Taflan Tuzlusu Kavurması ve Taş Değirmen Mısır Ekmeği öne çıkar."
        },
        {
            "question": "Akyapı Köyü yol, su, internet altyapısı ve köy derneği durumu nasıldır?",
            "answer": "Köy yolu Asfalt ve Beton Köy Grup Yolu niteliğindedir. Şebeke içme suyu, kesintisiz elektrik ve VDSL Sabit İnternet / 4.5G Mobil Kapsama haberleşme altyapısı mevcuttur. Sivil toplum faaliyetleri Çamoluk Akyapı Köyü Kültür, Yardımlaşma ve Kalkındırma Derneği tarafından yürütülmektedir."
        }
    ]
}